Pangakong napapako

PANGAKONG NAPAPAKO

bakit nga ba kayraming pangako ang napapako?

di tinupad ng mahal ang sinumpaang pangako?

pangako ba ng pulitiko'y pagbabalatkayo?

na sa mga kampanyahan ay nagiging hunyango?

kaya nga ba pangako ay upang ipakong sadya?

na pinaglalaruan lang ang bawat sinalita?

sa Kartilya ng Katipunan ay nakalathala

anya: Sa taong may hiya, salita'y panunumpa!

kaya hirap magbitaw ng salita ang tulad ko

na kasapi ng isang samahang Katipunero

dahil sa gabay ng Kartilya'y nagpapakatao

dahil Kartilya'y sinasabuhay punto per punto

kaya ang bawat pangako'y katumbas ng dignidad

pag salita'y pinako, makasarili ang hangad

kaya puri't pagkatao'y sa putikan sinadsad

kalawanging puso't kawalang dangal mo'y nalantad

- gregoriovbituinjr.05.26.2021

Ang habilin sa dyip

ANG HABILIN SA DYIP

sa sinakyan kong dyip ay habilin sa pasahero

nakapaskil sa harapan: Bawal Manigarilyo

ayos lang sa akin, di ako nagbibisyo nito

lalo't kinikilalang patakarang ito'y wasto

World No Tobacco Day na sa katapusan ng buwan

ng Mayo't ganitong bilin ay kinakailangan

habiling huwag abusuhin ang baga't katawan

paalalang irespeto ang bawat karapatan

maraming nagyoyosing sa suliranin ay lugmok

at sa yosi'y nakakahiram ng ginhawang alok

maraming may hikang ayaw makaamoy ng usok

karapatan nilang huminga'y igalang, maarok

at sa katapusan ng Mayo bilang paghahanda

mga ekobrik at yosibrik ay aking ginawa

habang pinagninilayan ang lilikhaing tula

upang ipagdiwang ang araw nang hindi tulala

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa dyip niyang nasakyan, 05.26.2021

Pagtatasa sa bawat agam-agam

PAGTATASA SA BAWAT AGAM-AGAM

kailangan ding magtasa sa bawat agam-agam

upang alinsangan ay bakasakaling maparam

habang pinag-iisipan kung ano bang mainam

habang pinag-uusapan kung anong aming alam

upang maisagawa ang nararapat na plano

upang sa bawat karanasan ay may pagkatuto

upang nakalap na datos ay suriing totoo

upang nagkakaisa ng tono ang kolektibo

upang panlipunang hustisya'y makamit ng madla

upang bulok na sistema'y malabanan ng dukha

upang uring manggagawa'y pagkaisahing diwa

upang kamtin ang lipunang makatao't ginhawa

payak lamang naman ang layunin at adhikain:

pagsasamantala ng tao sa tao'y pawiin

pakikipagkapwa, panlipunang hustisya'y kamtin

magpakatao, karapatang pantao'y galangin

sa kumunoy man o sa mga putikan sasabak

ang mga tibak ay talagang may pusong busilak

nilalandas ang lansangang di basta tinatahak

upang lipunang makatao'y matayo't matiyak

- gregoriovbituinjr.05.26.21

Mga tula sa Unang Daigdigang Digma

MGA TULA SA UNANG DAIGDIGANG DIGMA

magpatuloy pa rin kitang kumatha ng kumatha

habang binabasa ang tula ng ibang makata

sa kasaysayan lalo na sa panahong may digma

ang yugto mang iyon ay ayaw nating masariwa

anong isiniwalat ng mga makatang iyon

sa digmaan at patayan sa kanilang panahon

inilahad nilang patula ang nangyari noon

datapwat ito'y hindi upang maging inspirasyon

na sa yugtong iyon may makatang inilarawan

ang kasawian, walang pagdiriwang sa digmaan

kundi pagluha sa pagkawala ng kasamahan

kundi himutok upang kamtin lang ang kalayaan

bakit dinaan sa digmaang kayraming nasawi

upang makuha ng mananakop ang minimithi

bakit kailangang may digmaang nagpapalungi

sa bansang imbes halik ay dugo ang pinadampi

Unang Daigdigang Digmaan ang isinatula

ng mga makatang saksi sa naganap na digma

na batayan din ng historyang nakakatulala

buti't tula nila'y nakita, di na mawawala

- gregoriovbituinjr.

Sana, hustisya'y kamtin

SANA, HUSTISYA'Y KAMTIN

di matingkala ang pinsalang 

dinulot nila sa pinaslang

tokhang ay ginawang libangang

kaylupit tungo sa libingang

di mawaring atas ng bu-ang

ngingisi-ngisi lang si Tanda

na tila baga asal-linta

habang mga ina'y lumuha

hustisya ba'y walang magawa

tatawa-tawa ang kuhila

wala na bang due process of law

paslang na lang doon at dito

proseso'y di na nirespeto

naging halimaw na totoo

silang mga walang prinsipyo

sana hustisya'y kamtin pa rin

ng mga biktima ng krimen

balang araw, mananagot din

yaong tumalimang salarin

sa atas ng bu-ang at praning

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala habang naglalakad kung saan-saan

Kumatha't mag-post lang

KUMATHA'T MAG-POST LANG

ang kawalan ng like ba'y repleksyon 

ng kawalang kaibigan doon

wala pang nag-like sa post ko ngayon

di ba nila napapansin iyon

basta isa lang ang prinsipyo ko

mag-post lang wala mang mag-like nito

katha ng katha ng kahit ano

ang tula ma'y paroo't parito

di man mag-like sinuman sa masa

ang aral sa Noli'y tanda ko pa

Kabanata Dalawampu't Lima

doon ay nagtanong si Ibarra

panulat na di maunawaan

na hieroglipiko raw naman

si Pilosopo Tasyo'y sagot lang

ito'y para sa kinabukasan

isang araling dala sa puso

kaya kinakaya ang siphayo

magninilay habang nakaupo

malugmok man ay makatatayo

wala mang mag-like sa post, ayos lang

dito naman ay walang pilitan

basta ako'y kakathang lubusan

hanggang tula'y maging daan-daan

- gregoriovbituinjr.

Pagsamba sa mutya

PAGSAMBA SA MUTYA

sinasamba ko ang mutya sa aking pag-iisa

pagkat tulad siya ng aklat na nais mabasa

kanyang mga pahina'y nilalakbay ko tuwina

kahit aking pluma'y halos mawalan na ng tinta

sinusulat ko ang mutya sa aking panaginip

na pagdatal ng panganib ay aking sinasagip

kariktan niya sa puso ko'y walang kahulilip

habang larawan niya sa dibdib ko'y halukipkip

sinimsim ko ang kanyang nektar tulad ng bubuyog

sa kanyang bitag ang puso ko'y tuluyang nahulog

bakit ba siya pa? kailan ako mauuntog?

siya ang nais ko kaya pagsinta'y iniluhog!

ako ang bubuyog sa kanyang kaytinik na rosas

ang pag-ibig kong tigib ay sadyang walang katumbas

kung siya'y aklat, dahon niya'y ayokong malagas

kung siya'y bulaklak, sa kanya'y ako ang pipitas

- gregoriovbituinjr.

* litrato mula sa google

Ang pusang nasok sa bintana

ANG PUSANG NASOK SA BINTANA

naroon akong nakatalungko't may naaarok

na sa pagninilay doon animo'y nakalugmok

hanggang sa isang pusa ang sa bintana'y pumasok

at napangiti na lamang sa pagkakayukayok

di siya agad lumayo, sa akin pa'y tumitig

maamo ang mukha't mata niya'y di nang-uusig

at pinagmasdan ko siyang tila kaibig-ibig

para bang walang anumang nadaramang ligalig

anong pahiwatig ng pusang nasok sa bintana

mula sa musa ng panitik ba'y may payong sadya

bilin ba'y magpatuloy ako sa nasa't pagkatha

at linangin ang saknong habang mataba ang lupa

dati'y may pusa ring alaga ang isang kasama

na lagi niyang bitbit pagpunta ng opisina

hanggang nasabing kasama'y umuwi ng probinsya

pusang alaga'y dala niyang kaybuti talaga

kaya pagdatal ng pusang iyon na anong amo

siya'y sumagi sa isip habang tangan ang baso

babarik bang muli o ayos na ang kapeng ito

at kinakathang nobela'y atupaging totoo

- gregoriovbituinjr.

Ang isdang nababalutan ng plastik

ANG ISDANG NABABALUTAN NG PLASTIK

kaytindi ng balitang nababalutan ng plastik

ang galunggong na iyon na kanilang inihibik

habang isdang yaon ang pulutan ko sa pagbarik

kinakain ko na rin kaya'y mga microplastic?

sinong may kagagawan sa ganitong nangyayari?

pag nagkasakit dahil dito'y sinong masisisi?

sisisihin mo ba'y isda't kinain nila kasi?

ang naglipanang plastik na sa laot nga'y dumami?

anong dapat nating gawin? anong mungkahi ninyo?

sa susunod na henerasyon ba'y pamana ito?

paano ang kalusugan ng ating kapwa tao?

kung hahayaan lang nating mangyari ang ganito?

pinag-uusapan talaga ang West Philippine Sea

habang sa isdang kumain ng plastik, tayo'y pipi

balita lang ba ito't magiging bulag at bingi?

o dapat tayong kumilos sa problemang sakbibi?

halina't magsama-sama at ito'y pag-usapan

at igiit natin sa maraming pamahalaan

na ating karagatan ay puno ng kaplastikan

sana namununo'y di rin plastik ang katugunan

- gregoriovbituinjr.

* litrato mula sa google

Matabang punla

MATABANG PUNLA

ang mga aktibista't tulad ng matabang punla

pagkat lipunang makatao ang inaadhika

lumalaban sa mga gahaman, tuso't kuhila

laban sa burgesyang mapagsamantala sa dukha

tumaba ang punla na araw-gabi'y dinidilig

na balang araw ay gintong palay ang mahahamig

tulad man ng dukhang isang tuka sa bawat kahig

ay patuloy sa pagkilos at pagkakapitbisig

ang manggagawa'y tulad ng masipag na kalabaw

gigising na't magtatrabaho sa madaling araw

kalabaw at tanim ay titiyaking di mauhaw

habang inaaral ang lipunan sa bawat galaw

mataba ang lupa sa paglunsad ng pagbabago

na ang mga kuhila'y patatalsikin sa pwesto

upang uring manggagawa ang maging liderato

magtatayo ng hangad na lipunang makatao

habang kapitalismo'y patuloy na yumuyurak

ng dangal ng bayan ay nariyan ang mga tibak

nagtatanim ng palay sa bundok man o sa lambak

na pawang masisipag sa paglinang ng pinitak

- gregoriovbituinjr.

* litrato mula sa google

Pagtahak sa karimlan

PAGTAHAK SA KARIMLAN

ramdam mong ang pagkakasakit ay tinik sa dibdib

puno ang mga ospital, ikaw ay nanganganib

pag nahawahan ka ng sakit, pagdurusa'y tigib

sarili mong tahanan ang iyong magiging yungib

ano ba namang sundin ang health protocol na gabay

bilang respeto sa iyong kapwa, huwag pasaway

mabuting may nagagawa kaysa di mapalagay

dahil nahawahan, pakiramdam na'y mangingisay

ika nga, sama-sama nating labanan ang COVID

iwasang mahawa baka buhay, biglang mapatid

naiisip ito kahit pakiramdam ko'y umid

sa panahong tila walang bagong umagang hatid

di man matatakasan ang pusikit na karimlan

ngunit magpatuloy pagkat pag-asa'y naririyan

kaya pagtahak sa dilim ay ating pagsikapan

at matatanaw ang liwanag sa dulo ng daan

ang kalusugan ng ating kapwa'y pakaisipin

tulad ng community pantry'y magbayanihan din

magbigay ng tulong ayon sa kakayahan natin

at kung kailangan natin ng tulong ay sabihin

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa isang gusali sa kanto ng Katipunan Ave. at Aurora Blvd. sa QC

Lipunang pantay, patas, parehas

LIPUNANG PANTAY, PATAS, PAREHAS

pangarap ay pagkakapantay-pantay sa lipunan

bawat isa'y nagpapakatao't naggagalangan

subalit di pa naman ganito ang kaayusan

kaya ito'y patuloy nating ipinaglalaban

subalit burgesya'y paano magpapakatao

kung laging nasa isip ay tumubo ang negosyo

ginigilitan na sa leeg ang mga obrero

subalit di pa ba makapalag sa mga tuso?

kaya dapat ngang mag-organisa, mag-organisa

organisahin ang obrero, dukha't magsasaka

pag-aralan ang lipunan, baguhin ang sistema

ipaglabang makamit ang panlipunang hustisya

alamin ng madla bakit pribadong pag-aari

ang dahilan ng pagsasamantala't pagkasawi

ng mayorya sa lipunan na laging napalungi

sa bulok na sistemang di na dapat manatili

walang nagugutom sa tinatahak nating landas

kung saan umiiral ang katarungan at batas

may respeto sa due process, lumalaban ng patas

sa pangarap na lipunang pantay, patas, parehas

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala malapit sa Cultural Center of the Philippines sa Roxas Blvd.

Pa-selfie-selfie

PA-SELFIE-SELFIE

pa-selfie-selfie lang ang magkasi

habang makata'y ngingisi-ngisi

pakiramdam nila'y very happy

batid man na life is not so easy

panahon ng pandemya'y asiwa

animo'y wala silang magawa

subalit nagsisikap nang kusa

kaysa naman mangangalumbaba

sila'y di negatibong mag-isip

kaya subalit mahirap pala

kundi positibo kung mag-isip

mahirap pala subalit kaya

ganyan ang dalawang nagse-selfie

mukha man silang pa-easy-easy

nawa'y magtagumpay ang mag-honey

na nagsisikap at very busy

- gregoriovbituinjr.

Dinadaan na lang sa tula

DINADAAN NA LANG SA TULA

dinadaan ko na lang sa tula ang karanasan

pati na mga nababalitaang karahasan

sapagkat di na naggagalangan ng karapatan

nababalewala ang panlipunang katarungan

bakit kailangang maganap ang mga ganito?

dahil ba nasusulat daw sa kung anumang libro?

dahil ba iyan daw ang tadhana ng mga tao?

dahil ba tinakda ng sistemang kapitalismo?

bata pa lang ay napag-aralan sa eskwelahan

ang basura'y itapon ng tama sa basurahan

subalit tila ba ito'y sadyang kinalimutan

pagkat naglipana ang basura sa karagatan

palutang-lutang na sa laot ang upos at plastik

kinakain naman ng mga isda'y microplastic

tao'y kakainin ang isdang kumain ng plastik

magtataka pa ba tayong kayraming taong plastik?

sa bawat hakbang, isang tula ang balak makatha

tingnan ang dinadaanan, huwag nakatingala

ah, pasasaan ba't malulutas din nating kusa

ang anumang suliranin, unos din ay huhupa

- gregoriovbituinjr.

Ilang panambitan sa madaling araw

ILANG PANAMBITAN SA MADALING ARAW

madaling araw, nagmulat ng mata at bumangon

upang manubigan upang umidlip muli roon

habang sa panaginip, may diwatang naglimayon

sinalubong ko siya subalit di ko matunton

may ibang katangian ang nakabimbing tag-araw

animo sa likod ko'y may nakaambang balaraw

mabuti na lamang at matapang-tapang ang lugaw

na inihain nila kaya isip ko'y napukaw

malupit ang sanga-sangang dila ng pulitiko

na turing sa dukha'y basahan, tulad niyang trapo

subalit siya'y iba, serbisyo'y ninenegosyo

naging hari ng katiwalian, nakalaboso

nakikita mo ba kung gaano kawalanghiya

yaong sa iba't ibang pabrika'y namamahala

imbes gawing regular ang kanilang manggagawa

aba'y ginagawang kontraktwal ng mga kuhila

dinig ko ang tila awitan ng mga kuliglig

naalimpungatan at muling tumayo't nanubig

kailan kaya hinaing ng dukha'y maririnig?

kapag ba lipunang makatao na'y naitindig?

at muli kong inihiga ang pagal kong katawan

upang ipahinga't may lakad pa kinabukasan

baka sa paghimbing ay makita ang kalutasan

kung paanong una kong nobela'y mawawakasan

- gregoriovbituinjr.

Patalastas sa isang paaralan

PATALASTAS SA ISANG PAARALAN

nakakatuwa yaong paaralan sa Navotas

dahil sa ipininta nila sa bakod sa labas

"No Smoking Area" yaong kanilang patalastas

tinukoy pa kung anong nakakasakop na batas

ang ibig sabihin, bawal doong manigarilyo

estudyante'y tinuturuan nang huwag magbisyo

salamat naman, maaga pa lang ay may ganito

upang kalusugan muna ang isiping totoo

unahin ang pag-aaral, payo sa kabataan

huwag magbisyo, isipin muna'y kinabukasan

alalahaning nagsisikap ang inyong magulang

na sa inyong pag-aaral, kayo'y iginagapang

kung iniisip n'yong yosi'y pamporma sa babae

astig ang inyong dating sa magandang binibini

baka mali kayo, mahirap magsisi sa huli

kabataan, maiging mag-aral munang mabuti

- gregoriobituinjr.

* kuha ng makatang gala nang minsang mapadaan sa Tumana sa Lungsod ng Navotas

Soneto laban sa basura

SONETO LABAN SA BASURA

Ang ating mundo'y tinadtad na ng basurang plastik

At upos na sa kanal at laot nagsusumiksik

Sa ganyan, ang inyong puso ba'y di naghihimagsik?

Hahayaan na lang ang problema't mananahimik?

Gising! at pag-usapan ang problema sa basura

Bumangon upang kapaligiran ay mapaganda

Anong nakikita ninyong solusyon sa problema?

Ah, kayrami nang batas subalit nasusunod ba?

Ako nga'y sumali sa gumagawa ng ecobrick

Kung saan sa boteng plastik ay aming sinisiksik

Ang ginupit na plastik, patitigasing parang brick

At pagdating sa upos, ginagawa ko'y yosibrick

Ikaw, anong ginagawa para sa kalikasan?

Halina't magbahaginan tayo ng kaalaman!

- gregoriovbituinjr.

Pangalagaan at ipaglaban ang kalikasan

PANGALAGAAN AT IPAGLABAN ANG KALIKASAN

tinanong ako ng isang tagapakinig minsan

paano raw kalikasan ay mapangalagaan

kung di raw naman nakikinig ang pamahalaan

maliliit lamang daw kami't di mapakikinggan

bakit? tanong ko, sila lang ba'y aasahan natin

ngunit maliliit man tayo'y baka makapuwing

kung anong nakikita nating tama'y ating gawin

sumisira sa kalikasa'y ating kalabanin

dagdag niya, mapanganib ang naiisip ninyo

lalo na't tokhang ang polisiya nitong gobyerno

terorista kayo pag bu-ang ay kinalaban n'yo

pulis at army'y nagtila kanyang hukbong pribado

ang aming tugon, gawin ang para sa kalikasan

gawin naman nila ang para sa pamahalaan

sa amin, di basura ang daigdig na tahanan

magtanim din ng puno para sa kinabukasan

naglipana kung saan-saan ang upos at plastik

sa pagmimina, buhay ng katutubo'y tumirik

nangamatay ang pananim, ang madla'y humihibik

bakit tropa ng gobyerno'y takot ang hinahasik

ang pamahalaan ba'y kampi sa kapitalista?

dahil inaakyat nila'y limpak-limpak na pera

dahil sa pagsira sa kalikasan kumikita

anong gagawin sa ganito? tutunganga lang ba?

sa maraming upos, may proyekto akong yosibrik

sa basurang plastik, may proyekto kaming ekobrik

sa laot, kinakain na ng isda'y microplastic

sa mga nangyayari, tayo lang ba'y tatahimik?

huwag hayaang maitayo ang malalaking dam

kung buhay ng kapwa ang magiging kapalit niyan

imbes pulos coal plant, tayo'y mag-renewable naman

mga ito'y pag-isipan at ating pagtulungan

- gregoriovbituinjr.

Sa dalawang aarestuhing Beauty Queen

SA DALAWANG AARESTUHING BEAUTY QUEEN

dalawa silang anong tapang na kababaihan

dalawang beauty queen, mga musa ng kagandahan

dalawang Miss Myanmar, sa bansa nila'y karangalan

dalawang dalaga sa puso ng sangkatauhan

aarestuhin sila, ayon sa mga balita

ng Myanmar military junta pag-uwi sa bansa

dahil hustisya'y ipinanawagan nilang sadya

dahil military junta'y kanilang sinalunga

Miss Universe Myanmar Thuzar Wint Lwin ang isang ngalan

at Miss Grand Myanmar Han Lay naman ang isa pang ngalan

inuusig sa Myanmar ang dalawang kagandahan

gayong sa kanilang bansa'y nagbigay-karangalan

na sa nangyari sa Myanmar, nagsabi ng totoo

hinggil sa kudeta ng militar noong Pebrero

hinuli ang pamunuan ng sibilyang gobyerno

at sa nagprotesta, napapatay na'y libu-libo

salamat sa dalawang dilag sa kabayanihan

upang sa mundo'y isiwalat ang katotohanan

upang kababayan ay masagip sa kamatayan

upang panlipunang hustisya'y makamit ng bayan

aming mensahe sa dalawang magandang Beauty Queen

narinig na ng buong mundo ang inyong hinaing

kayo'y mga bayani sa bansa ninyong tinuring

huwag munang umuwi sapagkat kayo'y darakpin

kung sakaling walang mapuntahan, kayo'y kumatok

bakasakaling sa aming bansa'y tanggaping lubos

habang pinaglalaban ninyong tuluyang matapos

ang military junta't mawala ang nasa tuktok

- gregoriovbituinjr.

Pusong lutang

PUSONG LUTANG

may pusong mamon

may pusong bato

at ngayon naman

may pusong lutang

kamangha-mangha

para sa madla

makatang gala

ba'y isinumpa

lutang ang puso

tila siphayo

lamig bumanto

sa kumukulo

may pusong bato

di na nagmahal

puso'y tuliro

kapara'y hangal

may pusong halang

gawa'y manokhang

utos ng bu-ang

daming pinaslang

may pusong ligaw

na di makita

hanap na pugad

nawala na ba

ang pusong lutang

pala'y halaman

aking nalaman

ngayon-ngayon lang

halamang tubig

bilog ang hugis

kaibig-ibig

puso'y kawangis

- gregoriovbituinjr.

* mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1024