Pagsirit ng pamasahe

PAGSIRIT NG PAMASAHE

Mayo, pamasahe pa ri'y nwebe

Hunyo, sampu na ang pamasahe

Hulyo, pamasahe'y naging onse

Oktubre, ang minimum na'y dose

upang madagdagan din ang kita

nilang tsuper na namamasada

gaano man kasakit sa bulsa

ng pasaherong hirap talaga

mga nangyari'y napakabilis

nang sumirit ang presyo ng langis

buti't masa pa'y nakakatiis

inis na'y di makita ang inis

galit na'y di makitang magalit

bagamat lihim na nagngingitngit

karapatan ay di maigiit

baka maridtag ng mga pangit

pamasahe na'y nagtataasan

ngunit walang magawa ang tanan

magtipid at magtiis na lamang

habang wala pa ring welgang bayan

- gregoriovbituinjr.

10.14.2022

Tatsulok

TATSULOK

napakahirap din sa pamilya ng mayayaman

na ang anak ay mahuli't makulong sa piitan

lalo na't nakuha'y kush o dwarf marijuana naman

halos isang kilo, milyon ang halaga, O, Bayan

anak ng Kalihim ng Katarungan ang nadakip

na marahil madaragdag sa kulungang masikip

lumaya kaya agad kung may perang halukipkip?

hustisya kaya'y laruin nang anak ay masagip?

mabuti't nahuli, di pinaslang, tulad ng iba

na sa "War on Drugs" ay kayraming buhay ang wala na

patuloy pa ring lumuluha ang maraming ina

dahil pinaslang ang mahal na anak at asawa

ang anak-mayaman, nahuli na, ngunit kulong lang

sa dukha'y walang proseso, agad na pinapaslang

sabi pa'y nanlaban, kaya daw binirang tuluyan

hanggang ngayon, hanap ng mahal nila'y katarungan

"at ang hustisya ay para lang sa mayaman", sabi

sa awiting Tatsulok, ganito ba'y nangyayari?

katotohanang awit nang bata'y di magpagabi?

ah, tatsulok na'y baligtarin ng nakararami!

- gregoriovbituinjr.

10.14.2022

* mga litratong kuha sa google

Numero Uno na lang

NUMERO UNO NA LANG

mabubuo na rin ang sudoku

pag nalagay lahat ng numero

pagmasdan mo ang nasa litrato

natira rito'y numero uno

ganitong laro'y nakakatuwa

pampasaya, dama mo'y ginhawa

sa bakanteng oras ginagawa

upang pagpahingahin ang diwa

dati, sinasagutan ko'y aklat

ng sudoku, ngayon, app na lahat

doon na nagsusudokung sukat

laro'y lohika't nadadalumat

tara, minsan, magsudoku ka rin

at ang sarili mo'y pasayahin

huwag lang kalimutang kumain

upang katawan ay lumusog din

- gregoriovbituinjr.

10.14.2022

Kanin

KANIN

isang tasang kanin ay sapat na

nang diabetes ay maiwasan

sa bahay man o sa karinderya

ang kalusugan na'y alagaan

staple food ang kanin sa Pinas

pangunahing pagkain sa atin

bakit ngayon dapat kang umiwas

gayong ito'y staple food natin?

mahalagang masagot ang bakit

sa staple food sa ating bansa

sana noong bata pa'y giniit

nang diabetes maiwasan nga

sana'y sa paaralan tinuro

tayo'y baka magkaka-diabetes

pag kayraming kaning isinubo

sana ngayon ay di nagtitiis

nang maiwasan habang maaga

iyang carbohydrates sa katawan

ah, hanggang sana nga lang talaga

habang patuloy pa sa gamutan

- gregoriovbituinjr.

10.13.2022

Talanwang

TALANWANG

may lumang salita pala / tayong katugma ng aswang

sa walang utang na loob, / kahulugan ng talanwang

di man lang magpasalamat, / puso ma'y nakabuyangyang

sa pinagkakautangan / ng loob, para kang timang

bakit di magpasalamat / kung nabigyan ka ng pabor

sapagkat katumbas nito'y / ang dignidad mo o honor

halimbawa'y nabigyan ka / ng magulang mo ng motor

kung walang pasasalamat, / que barbaridad, de horror

pinag-aral ng magulang / hanggang ikaw ay lumaki

naging maganda ang kutis, / bumulas na binibini

nang magkaroon ng syota, / sumama na sa lalaki

"wala kang utang na loob," / ina mo sa iyo'y sabi

isa ka nga bang talanwang? / anong sakit na salita

masabihan ka nang ganyan, / tila puso'y hinihiwa

huwag magpadalus-dalos / sa mga pasya mong sadya

ay, alalahanin mo rin / ang magulang mong dakila

kung nasa tamang edad na / ay saka ka na magpasya

huwag hayaang mahulog / sa lilim ng punong mangga

lagi kang magpasalamat / sa nakamit na biyaya

huwag kang maging talanwang, / mahalin ang ama't ina

- gregoriovbituinjr.

10.12.2022

* talanwang - [Sinaunang Tagalog] walang utang na loob

(mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1212)

Komunal

KOMUNAL

mabigat ang imaheng umuukilkil sa isip

kapara ng balaraw na sa likod ko'y humagip

may pag-asa bang ang bayang nagdurusa'y masagip

sa kuko't bituka ng mapagsamantala't sipsip

noong primitibo komunal, walang pang-aapi

lahat ay nagbibigayan, walang makasarili

may paggagalangan, kapwa'y di isinasantabi

tribu'y pinangangalagaan ng mga bagani

sa panahon ngayon ng paghahari ng agila

kapitalistang nabundat na'y nais bumundat pa

habang manggagawa'y tila langgam sa sipag nila

mababang sweldo'y pinagtitiyagaan talaga

pribadong pag-aari ang ugat ng kahirapan

kaya mayamang iilan ay lalong yumayaman

habang laksang dukha'y batbat pa rin ng karukhaan

anumang sipag at tiyaga'y di pa rin umalwan

abanteng lipunang komunal ang pinapangarap

matayo ang lipunang makatao't mapaglingap

upang dukha'y maiahon sa kumunoy ng hirap

lalo't uring manggagawa'y magkakaisang ganap

- gregoriovbituinjr.

10.11.2022

_abag

_ABAG

tulong daw sa Sebwano ay abag

alitan at suntukan ay babag

hangin sa tiyan naman ay kabag

pakiramdam ng awa ay habag

di pagsunod sa batas ay labag

paggutom sa kakatayi'y tabag

at tunog ng paghakbang ay yabag

- gregoriovbituinjr.

10.11.2022

* abag - mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 1

* tabag - mula sa UPDF, p. 1195

Makatang lungsod

MAKATANG LUNGSOD

ako'y isang makatang lungsod

na pagtula'y ikinalulugod

maralitang kayod ng kayod

matatag, matibay ang tuhod

tula'y hinggil sa mga kwento

sa mga lansangang narito

na sementado't aspaltado

maging katawang buto-buto

makinang na ilaw sa gabi

mga nagkikinangang poste

maririkit ditong babae

kwento rin ng tuso't salbahe

ang mahahabang eskinita

ang naglulutangang basura

maruruming ilog at sapa

mga dyip na nagkakarera

madalas magbilang ng pantig

sa tugma't sukat niyang hilig

sa manggagawa'y kapitbisig

isyu nila'y sinasatinig

isang makata ng Sampaloc

sinusunod ang tinitibok:

bilin sa awiting Tatsulok

ang dukha'y ilagay sa tuktok

- gregoriovbituinjr.

10.10.2022

Ni-reset

NI-RESET

kagabi, sinabihan akong dumalo sa pulong

kinabukasan, paksa'y plano ng organisasyon

kanina, gumising ako ng pagkaaga-aga

dumating ng ikasampu sa takdang opisina

naghintay ako ng pagkatagal, walang dumating

iyon pala'y ipagpapaliban nila ang miting

bakit ganoon, ganyan ba sila magpahalaga

sa kasamang inaya sa pulong na wala sila?

wala ba akong kwenta't sila'y walang pakialam

dumalo ako sa pulong ngunit sila'y nang-indyan

o dahil lang wala ang pangulo't bise pangulo

at sekretaryo heneral lang ang kausap nito

ang salita nila'y di nila pinahalagahan

pagtupad ko sa usapa'y di pinahalagahan

tingin ba ng kausap nila'y bakit ako kasi

gayong tagahawak lang ako ng plakard sa rali

wala ang pangulo't ang bise pangulo'y maysakit

ako ang pinadalo, dokumento'y aking bitbit

ni-reset, kahit kaytagal kong naghintay sa opis

gayong inihanda ko na ang dapat na papeles

ako ba'y mali o di nila kursunadang sadya

sa rali'y tagabitbit lang daw ako ng bandila

di ba't nakakainis ang ginawa nilang ito

sa oras ng pultaym na tulad ko'y walang respeto

- gregoriovbituinjr.

10.09.2022    

Kami

KAMI

totoo kami sa pakikibaka

seryoso kami sa pakikibaka

matapat kami sa pakikibaka

narito kami sa pakikibaka

kaya huwag nila kaming gaguhin

ang masa'y huwag nilang gagaguhin

uring manggagawa'y huwag gaguhin

kaming mga dukha'y huwag gaguhin

patuloy kami sa aming layunin

patuloy kami sa aming mithiin

patuloy kami sa aming hangarin

hanggang asam na tagumpay ay kamtin

kumikilos kami ng buong tapat

kumikilos kami ng nararapat

- gregoriovbituinjr.

10.08.2022

Buhay bilang makata ng maralita

BUHAY BILANG MAKATA NG MARALITA

simula nang magkaisip ako na'y nagmakata

bata pa lang, kapatid at magulang na'y natuwa

sa dyaryong pangkampus nang magsimulang malathala

ang aking mga kwento, sanaysay, payak na akda

mga katropa'y nagpapagawa noon sa akin

ng tulang kaibig-ibig para sa susuyuin

kinatha ko ang marapat upang sila'y sagutin

ng sinisinta nilang ang puso'y nabihag man din

hanggang maging tibak, nagpatuloy sa pagsusulat

na layuning sa dukha't obrero'y makapagmulat

maambag ang kaya sa mga isyung sumambulat

nang makaipon ay naglathala na rin ng aklat

mula istap, nahalal sa mataas na posisyon

bilang sekretaryo heneral ng organisasyon

ng maralita, misyong labanan ang demolisyon

depensahan ang maralita'y aming nilalayon

dyaryong Taliba ng Maralita'y pinanghawakan

dahil tanging pahayagang pinaglalathalaan

ng mga kwento, sanaysay at tula ko sa bayan

litrato't ulat ko'y dito ninyo matutunghayan

minsan ay bumibigkas ng tula sa mga rali

sa samutsaring isyu, mahal na tubig, kuryente

pagtula na ang aking bisyo sa araw at gabi

itinutula'y maraming paksa't bagay na simple

salamat sa pagtanggap bilang makata ng dukha

ito'y taospusong paglilingkod sa maralita

lalo na sa kapatid at kauring manggagawa

maraming salamat sa pagtanggap sa aking tula

- gregoriovbituinjr.

10.07.2022

Sibuyas

SIBUYAS

nakakaluha ang pagtatalop

pati paggagayat ng sibuyas

tila sa balikat mo'y sumubsob

ang mukha kong di maaliwalas

pinagmasdan ko ang iyong labi

at mga mata mong mapupungay

kayganda ng iyong angking ngiti

na sa puso ko'y nakabubuhay

iyang sibuyas daw ay maganda

sa katawan lalo't kalusugan

sa pagkain nati'y pampalasa

at gamot din daw sa karamdaman

huwag lang balat-sibuyas tayo

sa pakitungo natin sa madla

o maging maramdaming totoo

pag isyu'y di kaya, namumutla

ah, sibuyas, sarap mong kainin

kasama ng kamatis at bawang

sibuyas lang, ulam na sa akin

sa suliranin ko'y pumaparam

- gregoriovbituinjr.

10.07.2022

Bakit?

BAKIT?

bakit pinagpipitagan ang mga masalapi?

dahil ba mayaman, ugali ma'y kamuhi-muhi?

bakit ginagalang ang may maraming pag-aari?

lupa'y inagaw man sa magsasaka't aping lahi?

bakit yaong may mga salapi'y nirerespeto?

ginto't pilak na ba ang batayan ng pagkatao?

balewala magsamantala man ang donya't donyo?

ginagalang ang mapera kahit asal-demonyo?

ah, nasaan na ang pakikipagkapwa kung ganyan?

na kaya ka lang nirerespeto'y dahil sa yaman?

habang dangal ng obrero't dukha'y niyuyurakan

ang mga walang-wala'y tinuturing na basahan!

maraming nagsisipag ngunit iba'y mauutak

upang yumaman, makamit ang respeto't palakpak

kahit ang kapwa'y hayaan lang gumapang sa lusak

basta makuha lang ang tatlumpung pirasong pilak

ayoko ng ganyang lipunang mapagsamantala!

na pulos kaplastikan ang umiiral talaga

nais kong matayo'y mapagkapwa-taong sistema

lipunang makataong may panlipunang hustisya!

mabigat ang kahilingan ngunit dapat kumilos

upang mawakasan ang sistemang mapambusabos

sinasapantaha kong darating ang pagtutuos

upang pagsasamantala'y tuluyan nang matapos

- gregoriovbituinjr.

10.06.2022

Almusal

ALMUSAL

tara, kain tayo, may sibuyas,

kamatis, at sanlatang sardinas

payak na ulam, galing sa patas

kahit madalas na bulsa'y butas

kailangang maagang gumising

dahil mahirap nang tanghaliin

at kaylayo pa ng lalandasin

upang magampanan ang tungkulin

ipagluto muna ang pamilya

mahirap magutom, kain muna

upang may lakas tayo tuwina

ang katawan, puso't isip, paa

tara, kaibigan, kain tayo

nang may lakas sa pagtatrabaho

araw-gabi'y gawaing totoo

mababa man o kulang ang sweldo

- gregoriovbituinjr.

10.06.2022

Ngiti

NGITI

ay, napakaginaw ngayong gabi

wala pa siya sa aking tabi

ngayon lang nagkahiwalay kami

ng banig, anong nangyari kasi?

tumagay muna ng isang bote

ganyan ba talaga ang babae

isip ko'y anong tamang diskarte

sa pagpaparating ng mensahe

heto, hanap ko ang kanyang ngiti

kailan ko makikita muli

sana bukas ng gabi'y magawi

siya sa bartolina kong sawi

nais kong hagkan siya sa labi

sa tagay, ako na'y naglupagi

paano ba ang daan pauwi

kung ako'y lango na't humihikbi

- gregoriovbituinjr.

10.05.2022

Lumiit na ang magasing LIWAYWAY

LUMIIT NA ANG MAGASING LIWAYWAY

Munting sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ngayong 2022 ang sentenaryo o ikasandaang anibersaryo ng magasing Liwayway. May kasabihan nga ang ilang manunulat na naringgan ko, "Pag hindi ka pa nalathala sa Liwayway, hindi ka pa magaling na manunulat." May nagsabi sa aking nabasa raw nila ako sa Liwayway ngunit hindi ko iyon alam, dahil minsan lang o mga tatlong beses lang ako nagpasa, at kung nalathala man ay hindi ko nakita.

Bata pa ako'y kilala ko na ang Liwayway. Dahil laging bumibili niyon ang aking ama. Nakahiligan ko rin magbasa ng komiks na inaarkila sa kanto. Nang magbinata na ako'y ako na ang bumibili ng Liwayway. Nakadaupang palad kong minsan ang editor nitong si Reynaldo Duque, bandang 2001, nang magkaroon ng aktibidad pampanitikan ang LIRA (Linangan sa Imahen, Retorika at Anyo) sa German Library sa Aurora Blvd.

Nang magka-pandemya, halos hindi na ako nakabili ng Liwayway. Hindi na rin kasi nakakalabas ng bahay. At nalaman ko na lang na nawala na ito sa pamilihan, tulad ng news stand na binibilhan ko sa tapat ng simbahan ng Quiapo, at sa National Book Store.

Kahapon, Oktubre 4, bumili muna ako ng gamot at magasing Enrich sa Mercury Drug. Matapos iyon ay nagtungo na ako sa National Book Store sa Ali Mall. Nakita ko ang dati kong kaklase sa paralegal na nagtatrabaho roon. Tinanong ko kung may Liwayway na. Wala raw dumating sa kanila, kaya pinapunta niya ako sa National Book Store sa tapat ng Gateway na may ilang palapag ang taas. Noon ay nakakaabot pa ako ng ikaapat na palapag niyon, ngunit ngayon ay hanggang ikalawang palapag na lang.

Buti at natsambahan ko ang Liwayway magasin doon, na natatakpan ng ibang magasin. Dalawang isyu ang aking nabili. Ang isa'y isyu ng Marso 16-31, 2020, dalawa't kalahating taon na ang nakararaan. Habang ang isa'y ang sariwang isyu ng Setyembre 2022, na kung hindi ka maghahalungkat ay hindi mo makikita. 

Nang makita ko ang bagong Liwayway ay lumiit na ang sukat nito. Wala akong ruler upang makita ang eksaktong sukat, kundi nilitratuhan ko na lang upang inyong makita. Ang sukat ng Liwayway ngayon ay halos malaki lang ng kaunti sa pinagsusulatan kong Taliba ng Maralita, ang opisyal na pahayagan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML). May sukat ang Taliba na kalahating short bond paper o 5.5 x 8.5 inches.

Lumiit ang sukat subalit maraming laman pa rin. Kaysarap muling magbasa ng Liwayway. Subalit kung dati ay P40 lang ang malaking Liwayway, ngayong lumiit na ito'y mabibili na sa halagang isandaang piso (P100).

Lumiit man ang Liwayway ay nakakatuwang ito'y nagpapatuloy. Lalo na ngayong taon na sentenaryo nito. Pagpupugay sa lahat ng bumubuo ng Liwayway, pati na ang lahat ng mga naging manunulat, makata, at nobelistang nalathala rito. Pagpupugay rin sa aking mga kaibigan at kakilalang nalathala sa magasing Liwayway! Mabuhay kayo, mga kapatid sa panulat!

Pagpupugay sa ikasandaang taon ng magasing Liwayway!

Aklatan

AKLATAN

nabubuhay ako sa aklatan

ang daigdig kong kinamulatan

na punong-puno ng kasaysayan

panitikan yaring kinagisnan

butihing ina'y una kong guro

na marami sa aking tinuro

at nilakbay ko'y maraming dako

pati lungsod ng digma at guho

binasa'y sanaysay, kwento't tula

pati sulatin ng matatanda

binasa'y magagaling na akda

ng maraming awtor na dakila

salamat sa aklatang ang alay

ay dunong na aking nadidighay

may mga diyalektikong taglay

sa pagkatao'y nagpapahusay

- gregoriovbituinjr.

10.05.2022 

(World Teachers Day)

Paalala

PAALALA

huwag mong iwan ang iyong gamit

kung saan-saan, baka mawaglit

baka madampot ng nang-uumit

ang araw mo'y tiyak anong lupit

at sisisihin mo pati langit

sa munting mali mo't isang saglit

halimbawa, ikaw ay ginitgit

aba'y isipin mo na kung bakit

baka sitwasyo'y ikagagalit

paano kung sinta ang nawalan

ah, kahiya-hiyang kalagayan

pagkat di listo sa kaganapan

bigyang halaga ang kasamahan

huwag palupig sa kasamaan

at tugisin ang may kasalanan

ah, tandaang kayhirap mawalan

ng gamit nating pinaghirapan

kaya maging listo lagi, bayan

- gregoriovbituinjr.

10.04.2022

Hapag

HAPAG

munting hapag ang bigay ni misis sa kaarawan

kaygandang alay na pumuno ng kaligayahan

malaking tulong sa mga gawain sa samahan

pati pagsulat ng isyu, historya't panitikan

mesita sa Espanyol, hapag sa sariling wika

munti kong kasangga sa pagsulat ng dusa't luha

katuwang sa mga isyu ng manggagawa't dukha

nagsasalaysay, kumakatha, at nagmamakata

pasalamat ko'y taospuso, yakap ko'y mahigpit

nang guminhawa sa pagkatha ng langit at pait

sa pamamagitan ng kwento, tanaga at dalit

dalawang puso mang magkalayo'y nagkakalapit

- gregoriovbituinjr.

10.02.2022

Unang araw ng Oktubre

UNANG ARAW NG OKTUBRE

sa pamangkin kong si Sten, maligayang kaarawan

nawa'y lagi kang malusog at malakas ang katawan

habang ako nama'y iba ang nais na patunguhan

daang bihirang tahakin ang aking nilalakaran

unang araw ng Oktubre ay may bagong lalandasin

habang yaring mga sugat ay akin nang lalanggasin

mga salita't kataga sa laot ay lalambatin

halimaw ay iiwasan baka ako'y lalapain

ang timbangan o kiluhan ang tatak ng isang Libra

na ang dagsin o grabidad sa bagay ay humihila

pababa, ano ang bigat, gaano ang gaan niya

ano kaya ang katumbas ng lakas nito o pwersa

unang araw ng Oktubre, madaling araw na'y gising

makata na'y naglulubid, wala man sa toreng gawing

mga bituin sa langit ay patuloy sa pagningning

habang yaong pamayanan ay patuloy sa paghimbing

- gregoriovbituinjr.

10.01.2022