Mithi

MITHI

nagpapatuloy ang ating buhay

upang tupdin ang napiling pakay

upang lasapin ang saya't lumbay

upang sa kapwa ay umalalay

habang yakap ang prinsipyong lantay

dinaranas nati'y laksa-laksa

paano ba babangon sa sigwa

paano ba lulusong sa baha

paano magkaisa ang dukha

pati na kauring manggagawa

bakit dapat dukha'y irespeto

pati na kapatid na obrero

bakit ang karapatang pantao

at hustisya'y ipaglalaban mo

pati ang tahanan nating mundo

sariling wika ang patampukin

sa mga tula't ibang sulatin

laksang masa ang dapat mulatin

upang kalagayan ay baguhin

at lipunang makatao'y kamtin

lipunan ay ating sinusuri

bakit ba may naghaharing uri

bakit may pribadong pag-aari

na kahirapan ay siyang sanhi

ah, sistema'y baguhin ang mithi

- gregoriovbituinjr.

04.24.2023

Yibok at yamas

YIBOK AT YAMAS

nakita ko'y dalawang di pamilyar na salita

na animo'y karaniwan lang na mga kataga

YIBOK sa kakataying hayop ay pagpapataba

YAMAS ay bagaso, sapal, natira sa pagpiga

nasa pahalang ang salitang kapwa natagpuan

habang nagsasagot ng sa dyaryo'y palaisipan

U.P. Diksiyonaryong Filipino pa'y tiningnan

upang mabatid lang kung tama ba ang kahulugan

sa pahalang, numero trenta, tanong ay bagaso 

alam ko'y sapal iyon kaya sapal ang sagot ko

nang sinagutan ang pababa, nag-iba na ito

lumabas na yamas ang sagot, napatango ako

kaya nais kong ibahagi ang YIBOK at YAMAS

pagkat bago sa akin ang salitang natalastas

salamat sa krosword at napapatulang madalas

nagagawan ng katha yaong salitang nawatas

- gregoriovbituinjr.

04.24.2023

* palaisipan mula sa dyaryong Pilipino Star Ngayon, Abril 22, 2023, pahina 10

* kahulugan, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1343 at 1345

Kuting at nilagang mais

KUTING AT NILAGANG MAIS

nginatngat ng kuting ang styropor

na nasa likod ng refrigerator

kaya agad siyang kinuhang sadya

pinakain ng mais na nilaga

wala pang isang buwan nang isilang

ang anim na kuting, na kainaman

sumususo lang ng gatas sa ina

ngayon ay natututong kumain na

nginatngat nila ang nilagang mais

ngayon ay busal na lang at numipis

alam ko na anong ipapakain

kung di isda'y nilagang mais na rin

tila ako'y yaya ng mga kuting

na sa akin animo'y naglalambing

- gregoriovbituinjr.

04.23.2023

* may bidyo ng mga kuting na kumakain ng nilagang mais sa kawing na: 

https://fb.watch/k50ZfjnJ8w/

Sa Araw ng Daigdig

SA ARAW NG DAIGDIG

Abril Bente Dos, Earth Day, / ano bang dapat gawin?

ito ba'y nararapat / na ipagdiwang natin?

baka mas dapat gawin / ay ang alalahanin

ang pagkasira nito, / sinong dapat sisihin?

tinatapon sa dagat / ang laksa-laksang plastik

na nagiging pagkain / ng mga may palikpik

pati ilog at sapa, / sa plastik nagsitirik

sadyang kapabayaan / ang ating inihasik

mapipigilan kaya / ang nagbabagong klima?

climate emergency ba'y / kaya pang madeklara?

iyang Annex I countries / ay magbabayad pa ba?

sa bansang apektado / ng ilan nang dekada?

dahil daw sa pag-unlad / ay kinalbo ang bundok

at mga kagubatan / ng mga tuso't hayok

sa tubo, tila baga / namumuno ay bulok

dahil sa pagmimina'y / pinatag pa ang bundok

kaya development ba'y / equals destroying nature?

kahulugan ng progress / ay destroying earth's future?

ang kapitalismo ba'y / sistemang parang vulture?

kaya ang ating mundo'y / di nila nino-nurture?

sa Araw ng Daigdig, / pulos ba kamunduhan?

at wala nang paggalang / sa mundo't sambayanan?

basta tumubong limpak, / wala nang pakialam

sa tahanang daigdig, / bulsa'y bumundat lamang!

- gregoriovbituinjr.

04.22.2023

*litrato CTTO, maraming salamat sa PMPI

Sa pagtula

SA PAGTULA

kailan daw ba lilipas yaring pagmamakata

kailan daw titigilan ang pagkatha ng tula

kailan daw ba tula ko'y aking ipagdadamot

ngunit di ko alam ang sa kanila'y isasagot

tula'y pinababasa ko raw gayong walang bayad

ngunit tula'y nais kong gawin, walang ibang hangad

anuman ang isyu ng masa'y pinag-aaralan,

sitwasyon, uri sa lipunan, uri ng lipunan

upang tunay na maunawaan ang mga isyu

sapagkat doon nagmumula ang laksang paksa ko

isyu ng vendor, ng maralita, ng manggagawa,

ng magsasaka, mangingisda, babae at bata, 

karapatang pantao at panlipunang hustisya

ligawan, haranahan, buhay-karaniwan, klima

bunga ng kalumpit, sinturis, manggang manibalang

kinalbong bundok at gubat, talampas, parang, ilang

ipagdadamot ko ba ang kakayahang tumula

ay iyan ako, ako iyan, makata ng madla

hindi, patuloy akong tutula, wala mang bayad

at iyan ako, ako iyan, pagtula ang hangad

- gregoriovbituinjr.

04.21.2023

Huwag magpahuli

HUWAG MAGPAHULI

huwag magpahuli sa mga balita

nang makapaghanda sakaling may sigwa

huwag magpahuli sa salbaheng mama

upang di matokhang at ina'y lumuha

huwag magpahuli sa modernong mundo

bagong teknolohiya'y alamin ninyo

huwag magpahuli sa buwitreng trapo

na masa'y uutuing sila'y iboto

huwag magpahuli at papasok ka pa

upang eksamen sa eskwela'y ipasa

huwag magpahuli sa bully at gangsta

baka pag narekrut nila'y ma-hazing ka

huwag magpahuli, agahan mo sabi

dahil mahaba pa ang iyong biyahe

huwag magpahuli sa listong babae

lalo na kay misis pag dumidiskarte

- gregoriovbituinjr.

04.20.2023

Unang anibersaryo ng pamamaril kina Ka Leody

UNANG ANIBERSARYO NG PAMAMARIL KINA KA LEODY

hapon ng Abril disinwuwebe, taong nakaraan

sina Ka Leody ay pinagbabaril daw naman

habang nangangampanya ay aming nabalitaan

tingnan daw namin sa pesbuk, sabi ng kasamahan

habang sa mga katutubo'y nakikipag-usap

nang malutas ang problema nilang kinakaharap

hinggil sa lupang ninunong inagaw sa mahirap

nang sila na'y pinagbabaril, iyon ang naganap

may ilang nasugatan, ayon sa balita noon

na naganap sa Barangay Butong, Quezon, Bukidnon

kausap nila'y tribu ng Manobo-Pulangiyon

mabuti na lang at walang namatay sa naroon

kinabukasan ay headline sa dyaryo ang nangyari

kaya ilang dyaryo ang sa amin ay pinabili

nang mga naganap ay mabasa naming mabuti

ngayon ang unang anibersaryo ng insidente

buti't sina Ka Leody, Walden, at D'Angelo

ay di natamaan, habang may sugatang totoo

buti't napag-usapan naman ang talagang isyu

inagaw ang lupaing kinabukasan ng tribu

isyu ng lupang ninuno'y pag-usapan talaga

dapat ibalik ang lupang inagaw sa kanila

pagsasamantala sa katutubo'y wakasan na

dapat nang mabago ang ganyang bulok na sistema

- gregoriovbituinjr.

04.19.2023

Anim na kuting

ANIM NA KUTING

nanganak na si Muning

aba'y anim na kuting

wala pang isang linggo

naglalakad na ito

inisip ko talaga

pa'no sila nagkasya

sa maliit na tiyan

ng pusa, kainaman

kapatid pa'y dalawa

nauna sa kanila

malalaki na naman

at gala na kung saan

bilang na nila'y walo

magkakapatid ito

mga bagong alaga

manghuhuli ng daga

aking ipapakain

mga natira man din

tinik, bituka't ulo

ng isdang niluto ko

- gregoriovbituinjr.

04.18.2023

Di ko ikinahihiyang maging...

DI KO IKINAHIHIYANG MAGING...

di ko ikinahihiya ang maging tibak

ang maging kaisa ng dukha't hinahamak

pagkat bayan ay sugatan at nagnanaknak

dahil sa sistemang bulok at mapangyurak

di ko ikinahihiyang maging makata

dahil iyan ang pinili kong buhay, tumula

nais kong kumatha ng laksang talinghaga

upang magkama ang sa sahig nakahiga

di ko ikahihiyang maging manunulat

dyaryo't libro'y binabasa't binubulatlat

maraming isyung nanilay at nadalumat

nang masulat na'y binabahagi sa lahat

di ko ikahihiya yaring pagkatao

pagkat iyan ako, ito ako, prinsipyo

ang pinaiiral, magutom mang totoo

basta ginagawa'y wasto at makatao

nakakahiyang gawin ay katiwalian

o ang pangungurakot sa pamahalaan

lalo na't pagnanakaw sa kaban ng bayan

pag nahuli ka'y tiyak na makakasuhan

- gregoriovbituinjr.

04.17.2023

Jerbert Briola, Gregorio Y. Zara, at iba pang inhinyero sa bansa

JERBERT BRIOLA, GREGORIO Y. ZARA, AT IBA PANG INHINYERO SA BANSA

Maikling pagninilay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Maraming tinalakay na magagaling na nakatapos ng engineering sa artikulong ito: The undervalued Filipino engineer na sinulat ni Isagani De Castro, na nalathala Abril 15, 2023 sa Rappler.com, at matatagpuan sa link o kawing na: https://www.rappler.com/.../opinion-undervalued-filipino.../

Kung ako ang nagsulat nito, isasama ko si Jerbert Briola, kilalang Human Rights Defender (HRD) at isa sa founder ng HR online Ph, at ng taunang Human Rights Pinduteros Award, na graduate ng B.S. Chemical Engineering sa FEATI University. Siya rin ang opisyal na kinatawan ng human rights community sa bansa sa National Preventive Mechanism (NPM) against torture kasama ng CHR (Commission on Human Rights).

Halos kasabayan ko si Jerbert sa FEATI, dahil features literary editor ako ng campus paper na The Featinean noong siya pa ang pangulo ng FEATI University Supreme Student Council (FUSSC).

Unang nabanggit sa nasabing artikulo si Gregorio Y. Zara, mula rin sa FEATI U, at nag-iisang national scientist na inhinyero sa ating bansa. Siya ay naging propesor ng aeronautics sa FEATI, naging head ng Aeronautical Engineering Department at dean ng Engineering and Technology, at naging vice president at acting president ng FEATI. Si Zara ang imbentor ng TV Telephone noong 1956, ilang dekada bago tayo magkaroon ng video call sa ating mga selpon.

Nabanggit din sina Tony Tan Caktiong ng Jollibee, graduate ng chemical engineering sa UST; si Ramon Ang ng San Miguel Corp., graduate ng mechanical engineering sa FEU; si dating President Fidel V. Ramos na civil and military engineer; si Diosdado Banatao, ang sinasabing "Bill Gates" ng Pikipinas, graduate ng electrical engineering sa Mapua Institute of Technology; Edgar Saavedra, CEO ng Megawide, graduate ng civil engineering sa La Salle; at ang mag-amang engineer na sina David at Sid Consunji, na nagdisenyo ng CCP, PICC, Folk Arts Theatre at Manila Hotel.

Binanggit din ang mga di kilalang inhinyerong nagtayo ng Banaue Rice Terraces, na kinilalang World Heritage Site ng UNESCO noong 1995.

Ang tanong: Paano nagamit ni Jerbert Briola ang kanyang tinapos bilang chemical engineer upang lalo pang mapatampok ang usapin ng karapatang pantao, bukod sa HR OnlinePh, Human Rights Pinduteros Award, at kinatawan sa NPM against torture? Tulad ng paano ginamit ni Caktiong ang pagiging chemical engineer upang mapalago ang Jollibee?

Tulad ko, paano ko ba ginagamit ang kursong BS Math, bagamat di ako nakatapos dahil maagang nag-pultaym, sa larangan ng pagsusulat, pagtula, at aktibismo?

Masasagot ito pag nakapanayam na si Jerbert Briola para sa isa pang artikulo. Maaang hindi ako. Maaaring ng Rappler pa rin.

Mabuhay ang mga kasamang inhinyero tulad ni Jerbert Briola!

Alaga

ALAGA

kinarga ko si Muning

matapos mapakain

pusang aking katoto

na minsan ay kasalo

isda'y pananghalian

namin hanggang hapunan

ulo'y kanyang pinapak

tinik pa'y nilamutak

mabuting alagaan

talagang kaibigan

siya ri'y nakatanghod

sa aking panonood

at mahusay pang pusa

sa paghanap ng daga

balahibo'y kayganda

at alagang talaga

pusa siyang kaylambing

lalo't ako'y humimbing

pag nangalabit siya

tiyak kong umaga na

- gregoriovbituinjr.

04.16.2023

Agila at lawin

AGILA AT LAWIN

pawang ibong mandaragit 

iyang agila at lawin

lilipad-lipad sa langit

mamaya'y may dadagitin

pawang malalaking ibon

na naninila ng sisiw

na nag-iyakan na noon

sa kuko'y di makabitiw

eagle and hawk pag iningles

tawag ng mga dayuhan

pawang endangered species

na dapat pangalagaan

iyang agila at lawin

sa krosword ay isinagot

palaisipang isipin

mo't may sayang bumabalot

iyo ring dinggin ang tinig

nitong lawin at agila

silang pag humuni'y daig

ang busina at makina

marami nang mga batas

na bawal silang hulihin

upang sila'y mailigtas

hayaan sa papawirin

- gregoriovbituinjr.

04.16.2023

Pagbutihin ang pag-aaral

PAGBUTIHIN ANG PAG-AARAL

mag-aaral akong mabuti, sabi sa sarili

noong ako'y pumapasok pa bilang estudyante

ngayong tumatanda na'y ito rin ang sinasabi

ko sa kanila, at huwag laging barkada't yosi

wiling-wili nga ako noon sa matematika

lalo sa estadistika at trigonometriya

geometriya nama'y nakuha ko nang hayskul pa

kaya sa kolehiyo'y nag-aral akong talaga

pinagbuti man ang pag-aaral, di nakatapos

maraming dahilan, bukod pa sa pagiging kapos

sapagkat agad na akong nagpultaym sa pagkilos

at tumulong sa nasagasaan ng sigwa't unos

sa kanta: "kung natapos ko ang aking pag-aaral"

karugtong: "disin sana'y mayroon na akong dangal"

nawalan nga ba ako ng dangal, ako ba'y hangal?

pagkat di nakatapos, kung saan lang nakasandal?

kung aking babalikan ang mga nakaraan ko

nais ko pa rin ngayong bumalik sa kolehiyo

tapusin ang B.S. Math o kaya'y anumang kurso

baka balang araw, maging ganap ding inhinyero

- gregoriovbituinjr.

04.15.2023

* litrato mula sa Pilipino Star Ngayon, Abril 14, 2023, p 5

Iwasan ang bitag

IWASAN ANG BITAG

bakit "Remember Password", ano ang intensyon?

dahil baka password mo'y malimutan ngayon?

na madali mong buksan ang pesbuk mong iyon?

paano kung nasalisihan ka ng maton?

iyan ay booby trap kumbaga sa digmaan

upang ang iba'y madali rin iyang buksan

o maakses, kaya huwag mong papatulan

huwag kang mag-okay sa booby trap na iyan

ah, mahirap na baka masalisihan ka

at baka mag-upload sila ng di maganda

saka mo malalamang na-hack ka na pala

password ay tiyagaing laging naalala

tiyaking mag-log-out pagkatapos gumamit

sundin mo ang aking payo, huwag makulit

baka pag naiwan mong bukas, may magalit

nag-upload ng di maganda ang isang pangit

maging mahinahon pag iyong nakaharap

ang booby trap na iyang sadyang mapagpanggap

"Remember Password" ay di basta tinatanggap

baka pesbuk mo'y mawala sa iyong ganap

- gregoriovbituinjr.

04.15.2023

HRD Protection Bill, Isabatas! Now na!

HRD PROTECTION BILL, ISABATAS! NOW NA!

Human Rights Defenders Protection Bill na'y isabatas

para sa karapatang pantao't sistemang patas

upang malabanan ang samutsaring pandarahas

ng sinumang Cain na di marunong pumarehas

talagang binasa ko ang H.R.D. Protection Bill

panukalang batas ito laban sa mapaniil,

mapang-abuso't sa karapatan ay naninikil

upang managot ang mga berdugong kumikitil

panukalang batas na ito'y aralin din ninyo

dagdag na armas para sa karapatang pantao

bakasakaling mapigilan ang mga berdugo

sa pagpaslang, maraming buhay na'y nasakripisyo

kaya H.R.D. Protection Bill, isabatas ngayon

dahil layunin nito'y magkaroon ng proteksyon

ang tagapagtanggol ng karapatang ang nilayon

ay mapabuti ang mundo't berdugo'y mapakulong

- gregoriovbituinjr.

04.14.2023

Sa ika-195 anibersaryo ng Webster Dictionary

SA IKA-195 ANIBERSARYO NG WEBSTER DICTIONARY

sa Webster Dictionary, taasnoong pagpupugay!

sa kanilang anibersaryo, mabuhay! MABUHAY!

tanda ko, bata pa'y mayroon nang Webster sa bahay

na sinasangguni nang nagsusunog pa ng kilay

diksyunaryong aming kasama't kasangga tuwina

upang grado'y mapataas habang nag-aaral pa

ito ang unang diksyunaryong sa bahay nakita

kaya tila siya'y kamag-anak naming talaga

salamat sa Webster at kami'y talagang natuto

upang maunawa ang maraming salita rito

limang taon na lamang at magdadalawang siglo

ang Webster, dalawandaang taong anibersaryo

magandang sanggunian, maliliit man ang titik

ngunit sa pagsangguni mo'y magiging matalisik

kahulugan ng salitang Ingles ay natititik

minsan, mga salita'y hahanaping nasasabik

bagamat Ingles ang wika'y natuto kaming sukat

upang poem, essay at short story ay masulat

sa pagsalin man ng wika, Webster ang binulatlat

muli, sa Webster Dictionary, maraming salamat!

- gregoriovbituinjr.

04.14.2023

Tanong

TANONG

ngayon po'y nais ko lang magtanong
sa mga talagang marurunong
pag-unlad ba'y paano isulong
kung kahulugan nito'y paurong

matatawag nga bang kaunlaran
kung sinisira ang kalikasan?
nagtayo ng tulay at lansangan
nagpatag naman ng kagubatan

bundok na'y kalbo sa pagmimina
mga puno'y pinagpuputol pa
negosyante'y tumaba ang bulsa
subalit hirap pa rin ang masa

sangkaterba ang ginawang plastik
na laksang tubo ang ipinanhik
ngunit plastik sa dagat sumiksik
sapa't ilog, sa plastik tumirik

anong klaseng pag-unlad ba ito?
progreso ba'y para lang kanino?
anong pag-unlad ba ang totoo?
kung nawawasak naman ang mundo?

sa pag-unlad, anong inyong tindig?
kung sira na ang ating daigdig
kanino kaya kayo papanig?
tanong ba'y unawa ninyo't dinig?

- gregoriovbituinjr.
04.14.2023

Pi

PI

numero iyong agad nakita

at PI ang sagot ko kapagdaka

na numerong pamilyar talaga

dahil mula sa matematika

PI ang rata ng sirkumperensya

ng bilog sa diyametro niya

ang PI ay kilala nang pormula

sa matematika at pisika

PI ay mula sa letrang Griyego

titik P ang kahulugan nito

ginamit dahil sa Perimetro

ng bilog, mabuti't nabatid ko

ang nagkalkula'y si Archimedes

isip ay magaling at makinis

si William Jones naman ang nagbihis

nitong PI sa makabagong tesis

nang sa krosword ito'y madalumat

ay PI ang agad kong isinulat

tangi kong masasabi'y salamat

dahil PI ay muling nabulatlat

- gregoriovbituinjr.

04.14.2023

Tangi kong handog

TANGI KONG HANDOG

patuloy kong mamahalin ang tanging irog

kahit pa ang aking araw na'y papalubog

patuloy kaming mangangarap ng kaytayog

at abutin ito habang kami'y malusog

pisngi ko man ay payat na't di na pumintog

at ang mangga'y manibalang pa't di pa hinog

siya'y rosas pa rin at ako ang bubuyog

na iwi kong pag-ibig ang tangi kong handog

- gregoriovbituinjr.

04.14.2023

Felicisimo Ampon, Pinoy tennis champ

FELICISIMO AMPON, PINOY TENNIS CHAMP

magaling na tennis player mula sa Pilipinas

si Felicisimo Ampon, dakilang manlalaro

medyo kaliitan man siya'y kanyang pinamalas

kung gaano kagaling ang Pinoy sa buong mundo

naging kinatawan siya ng bansa sa Davis Cup

sa loob ng sinasabing halos tatlumpung taon

natamo niya'y mga medalya sa pagsisikap

na dalhin sa rurok ang bansa't makilala roon

sa Far Eastern Games ay nakamit ang tennis gold medal

sa Pan American Games ay tennis singles gold medal

sa Asian Games natamo ang tennis doubles gold medal

sa Chinese Open Tennis ay doubles title ang medal

ngalang Felicisimo Ampon, dakilang atleta

ay ating tandaan, itaguyod ang larong tennis

sumusunod sa yapak niya'y isang dalagita,

si Alex Eala, mahusay, di basta magahis

tandaan natin ang ngalang Felicisimo Ampon

magaling na atleta, taospusong pagpupugay

sa ating bansa, alamat na siya't inspirasyon

O, Felicisimo Ampon, mabuhay ka! Mabuhay!

- gregoriovbituinjr.

04.13.2023

* litrato mula sa fb, daghang salamat, ctto