Ang mga babasahing pambatang "Ang Paghahanap" at "Ito ang Diktadura"

ANG MGA BABASAHING PAMBATANG "ANG PAGHAHANAP" AT ANG "ITO ANG DIKTADURA"

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Mayo 25, 2017 ay isa ako sa mga dumalo sa paglulunsad ng aklat na "Ang Paghahanap" na ginanap sa Diokno Hall ng Commission on Human Rights (CHR) sa Lungsod Quezon. Ang paglulunsad ay pinangunahan ng grupong FIND (Families of Victims of Involuntary Disappearance) at ng AFAD (Asian Federation Against Involuntary Disappearance). Ang aklat na "Ang Paghahanap" ay sinulat ni Gng. Nilda Lagman Sevilla at ang mga larawan naman ay iginuhit ni Ryan John L. Tresvalles. Binubuo ito ng 28 pahina na puno ng larawan, na nasa wikang Filipino at may salin sa Ingles. May sukat itong 7" x 9". Inilathala ito ng Gorilla Printing. Si Gng. Sevilla ay kapatid ng hanggang ngayon ay nawawalang si Atty. Hermon Lagman, na dinukot noong 1977, sa panahon ng diktadurang Marcos. 

Hunyo 12, 2017, kasama ang apat pang kasapi ng grupong Block Marcos, ay dumalo rin ako sa paglulunsad ng limang aklat na pambata sa ikalimang palapag ng Gateway sa Cubao, Lungsod Quezon, subalit isang aklat lamang ang aking binili, na may pamagat na "Ito ang Diktadura".  Ang aklat na ito naman ay sinulat ni Equipo Plantel at ang mga larawan naman sa aklat ay iginuhit ni Mikel Casal. Ito naman ay aklat ng salin mula sa wikang Espanyol, binubuo ng 52 pahina, at may sukat na 7" x 8 1/4". Ang apat na aklat-pambatang kasabay nitong inilunsad ay ang " "Mga Uring Panlipunan" na salin mula sa Espanyol, "Ang Kaibigan Kong si Mabini" na hinggil sa bayaning si Apolinario Mabini, "Ang Lakambini at Ako" na hinggil kay Gregoria de Jesus na asawa ni Gat Andres Bonifacio, at "Ang Maraming Ngalan ni Emilio" na tungkol naman sa bayaning si Emilio Jacinto, na siya ring may-akda ng Kartilya ng Katipunan. Inilathala ang limang aklat na ito ng Adarna House.

Binasa ko ang dalawang aklat na nasa akin: "Ang Paghahanap" at "Ito ang Diktadura". Napakagaan ng pagkakatalakay ng kwento sa "Ang Paghahanap" habang sa paraang pagpapaliwanag naman ang "Ito ang Diktadura". Kung pag-iisipan ang kaseryosohan ng paksa ng dalawang aklat, hindi mo aakalaing ang mga paksang gayong kaselan ay maisusulat bilang isang aklat pambata. Ang unang aklat ay kwento ng pagkawala ng isang minamahal noong panahon ng batas militar sa Pilipinas. Ang ikalawang aklat ay hinggil naman sa diktadura.

Napakagaan ng pagkakatalakay sa mga napakabigat na paksa. Bisitahin natin ang ilang talata sa "Ang Paghahanap":

"Buti pa sina Nina at Paulo, may tatay. Kami nina Kuya at Ate, palagi na lang naghihintay."

"Nanay, kwentuhan po ninyo ako tungkol kay Tatay."

"Ang tatay Mario mo ay isang mapagmahal na ama. Pangulo rin siya ng isang unyon ng mga manggagawa."

"Ano po ang ginagawa ng pangulo ng unyon ng mga manggagawa?" 

"Siya ang lider o pinuno ng samahan ng mga nagtatrabaho sa pabrika at pagawaan. Dahil hindi maayos ang pagtrato ng may-ari ng mga pabrika sa mga manggagawa, sila ay nagprotesta at nagwelga."

"KInagabihan, apat na kalalakihan na may mga baril at nakatakip ang mukha ang biglang pumasok sa ating bahay. Nilagyan ng piring ang mga mata ng iyong tatay, madaliang itinali sa likod ang kanyang mga kamay, kinaladkad palabas sa madilim na gabi at sapilitang isinakay sa puting kotse."

"Mula noon, hindi na siya umuwi. Hinanap natin sa iba't ibang lugar - sa mga kampo ng militar, sa istasyon ng pulis, pati sa mga ospital."

Sipatin naman natin ang ilang talata sa "Ito ang Diktadura":

"Parang pagdidikta ang diktadura. Sinasabi ng isang tao kung ano ang dapat gawin at sinusunod naman ito ng iba, para lamang sa kapakanan ng pagsunod."

"Ang taong nagdidikta ang siyang namumuno. Siya ang panginoon ng lahat dahil hawak niya ang lahat. Sinusuportahan ng iilan at nilalabanan ng karamihan."

"Hindi ka maaaring mag-isip para sa iyong sarili sa ilalim ng diktadura. Maaari mo lamang isipin kung ano ang pinahihintulutang isipin ng diktador."

"Ngunit hindi nila kayang labanan ang diktador. Dahil pag-aari ng diktador ang lahat: salapi, sandata, lupa."

"Ang pinakamasama pa, karaniwang nagtatagal ang mga diktadura nang maraming-maraming taon."

Sa hulihan ng aklat ay may "Pagsusulit sa Diktadura" na binubuo ng apat na tanong, at pipiliin mo ang tingin mo ay pinakatamang sagot.

Muli tayong magnilay. Mabigat ang paksa ng dalawang aklat para maunawaan ng mga bata. Subalit iyon ay isinulat para sa mga bata. Sadyang pinagbuhusan din ng atensyon ang pagguhit ng mga larawan upang mas makaakit pa sa mga bata upang bigyang pansin at basahin ang aklat.

Sa maagang edad ba'y dapat na nilang matutunan ang gayong mga mabibigat na paksa? Para bagang hinuhutok ng mabilis ang edad ng bata upang ipaunawa agad sa kanila ang mabibigat na paksa. Na dapat sana'y sa kolehiyo pa nila mas magandang pag-aralan dahil sa panahong iyon ay mas mauunawaan na nila ang mga paksang iyon. Subalit bakit nga ba isinulat ang mga children's books na iyon?

Karaniwan ay iba kasi ang pagkakaunawa natin sa child, sa adolescent, sa teenager, o sa young adult (o kabataan). Sa madaling salita, iba ang bata sa kabataan. Para bagang pag sinabi nating child ay wala pa sa hustong gulang. Sa biglang tingin, ang bata (o child) ay yaong nasa elementarya na nasa edad 6 hanggang 12. Ang teenager naman na kabilang din sa adolescence, dahil sa salitang "teen" ay mula sa edad na thirteen hanggang nineteen. 

Subalit magsaliksik tayo. Ang adolescence ay mula 10 hanggang 19, batay sa WHO. (This period of development corresponds roughly to the period between the ages of 10 and 19 years, which is consistent with the World Health Organization's definition of adolescence.) Ang young adult ay yaong makalampas na sa nineteen, o edad 20 hanggang 39, batay naman ito sa Erikson's stages of psychosocial development. 

Subalit sa United Nations Convention on the Rights of the Child, ang child ay nangangahulugang "a human being below the age of 18 years unless under the law applicable to the child, majority is attained earlier. This is ratified by 192 of 194 member countries. Biologically, a child is generally anyone between birth and puberty."

Kaya kung pagbabatayan ang edad, ang mga children's book tulad ng "Ang Paghahanap" at "Ito ang Diktadura" ay hindi lamang para sa mga batang akala natin ay yaon lamang nasa antas-elementarya, kundi kabilang na rin yaong mga teenager na nasa high school. Mga child din sila, bagamat sa tingin natin ay teenager na sila.

Iba rin kasi ang children's book kung ikukumpara sa mga teenage books, lalo na sa mga gumagamit ng wattpad. Kaiba rin ang young adult fiction. Ayon sa Wikipedia, "Young adult fiction or young adult literature (YA) is fiction published for readers in their youth. The age range for young adult fiction is subjective. Some sources claim it ranges from ages 12-18, while authors and readers of "young teen novels" often define it as written for those aged 15 to the early 20s. The terms young adult novel, juvenile novel, teenage fiction, young adult book, etc., refer to the works in this category."

Ayon naman sa britannica.com, hinggil sa children's literature, "All potential or actual young literates, from the instant they can with joy leaf through a picture book or listen to a story read aloud, to the age of perhaps 14 or 15, may be called children. Thus “children” includes “young people.” Two considerations blur the definition. Today’s young teenager is an anomaly: his environment pushes him toward a precocious maturity. Thus, though he may read children’s books, he also, and increasingly, reads adult books. Second, the child survives in many adults. As a result, some children’s books (e.g., Lewis Carroll’s Alice in Wonderland, A.A. Milne’s Winnie-the-Pooh, and, at one time, Munro Leaf’s Story of Ferdinand) are also read widely by adults."

Subalit may magandang pagtalakay sa britannica.com. Ayon dito, "In the term children’s literature, the more important word is literature. For the most part, the adjective imaginative is to be felt as preceding it. It comprises that vast, expanding territory recognizably staked out for a junior audience, which does not mean that it is not also intended for seniors."

Ibig sabihin, kahit ang mga aklat na "Ang Paghahanap" at ang "Ito ang Diktadura" ay mga children's book, ang mahalaga ay book ito, na maaaring basahin ng mga bata, kabataan, tigulang (o nasa hustong gulang), at mga matatanda.

Magaan ang pagtalakay sa mabibigat na paksa. Subalit nag-iiwan din sa mga mambabasa ng mga katanungan.

Sa huling yugto ng "Ang Paghahanap" ay nakita na ang bangkay ng nawawala. 

"Kumpirmado na po ang lugar kung saan inilibing si Ka Mario. Tuloy na po ang exhumation sa darating na linggo."

"Sasama ako sa paghukay ng mga labi ni Mario. Pagkatapos ilibing natin siya sa Antipolo."

At ito naman ang binasang liham ni Bituin, ang anak ni Ka Mario:

"Mahal kong Tatay, matapos kang mabigyan ng isang disenteng libing, makalilimutan ko na ba ang matagal na hinintay na paglalambing sa iyong piling. Ang laban para sa katarungan, maibabaon ba sa libingan?"

At sa paghuling bahagi naman ng "Ito ang Diktadura" ay ito ang isinalaysay:

"Natatapos lamang ang diktadura kapag pumanaw ang diktador (minsan dahil pinaslang siya). O kung sapilitan siyang pinaalis sa puwesto. At agad-agad, kapag natapos na ang kuwento ng diktadura, magsisimula naman ang kuwento ng kalayaan."

Kailangan nating matamang pagnilayan ang mga huling bahagi ng bawat aklat dahil nag-iiwan iyon ng katanungan sa isip ng mambabasa. Pag nakita na ba ang bangkay ng nawawalang mahal sa buhay at nabigyan iyon ng marangal na libing ay natatapos na nga ba ang paghahanap? O kaakibat pa rin niyon ay ang paghahanap ng katarungan? Nakita na ang bangkay ngunit nakulong ba ang maysala? At pag natapos na ba ang kwento ng diktadura ay ganap na nga bang malaya ang bansa? Paano kung ang pumalit sa diktador ay hindi natugunan ang mga pagbabagong inaasam ng mamamayan?

Sa ating bansa, marami pang biktima ng sapilitang pagkawala o desaparesidos noong panahon ng diktadura ang hindi pa nakikita hanggang ngayon. Marami pang pamilya ng desaparesidos ang patuloy na naghahanap at umaasang balang araw ay makita nila ang kanilang minamahal, na kung hindi man buhay, ay makita man lamang ang pinaglibingan sa mga ito upang mabigyan ng marangal na libing.

Sa ngayong nagbabanta muli ang diktadura o kamay na bakal o batas militar, anong dapat gawin ng mamamayan upang mapigilan ang pagyurak sa karapatang pantao? Paano matitiyak na walang madudukot o mapapaslang dahil nagprotesta sa mga maling patakaran ng pamahalaan? Paano tayo lalahok at magiging aktibo sa pakikibaka laban sa mga paglabag sa karapatang pantao? O mananahimik na lang dahil sa takot o ayaw masangkot?

Ang dalawang aklat ay napapanahon at dapat basahin ng mga nagmamahal sa karapatang pantao at kalayaang kumilos, magtipon, magpahayag. Isa rin itong paraan upang ang mga tulad naming manunulat ay maging bahagi ng pagsusulat ng panitikang tumatalakay sa karapatang pantao at buhay ng maraming nakikibaka para sa pangarap na isang lipunang walang pagsasamantala ng tao sa tao.

Inirerekomenda ko pong magkaroon kayo ng kopya ng nasabing mga aklat para sa inyong pamilya, mga kamag-anak at mga kaibigan.

Naubusan ng tinta ang ballpen

Lahat ng damputin kong ballpen sa aking bag at sa aking tinutuluyan ay pulos mga wala nang tinta. Yung iba ay naubos ko sa kasasagot ng 4 na libro ng puzzle (2 sudoku at 2 fill-ins), habang iyong iba ay parang natuyuan na ng tinta. Mga pitong ballpen lahat. Dapat makabili ng limang ballpen agad, reserba yung iba. Paborito kong sulatin muna sa papel yung naiisip kong tula kaysa diretso sa computer. Kaya nakakainis ang pakiramdam pag nauubusan ng tinta ang ballpen ngunit wala ka agad maipalit. Tapos gabing-gabi ay maghahanap pa ng ballpen sa tindahan imbes na nagpapahinga na, habang nakatitig sa puzzle na hindi masagutan dahil walang ballpen.

Kolektibismo sa Pagsulat ng Maikling Kwento at Nobela

KOLEKTIBISMO SA PAGSULAT NG MAIKLING KWENTO AT NOBELA 

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Walang iisang bida o walang iisang bayani. Lahat ng tao sa bawat panahon ay nag-aambag sa paglikha ng kasaysayan. Ganito ang nais kong konsepto ng paggawa ng maikling kwento, bago ko muna isipin ang pagnonobela.

Kailangan kasing patampukin sa kamalayan ng masa na hindi sila dapat maghanap ng manunubos o tagapagtanggol, kundi manalig sila sa kanilang sama-samang pagkilos.

Ito ang hamon ngayon sa mga bagong manunulat. Ito ang hamon sa mga nagsisikap na manunulat na tulad ko. 

Tumampok kasi sa maraming kwento't nobela, na naging serye pa man din sa mga magasin, ang istorya ng kabayanihan ng isang bida, na itinanghal na bayani ng masa, at paano niya nilabanan ang mga mang-aapi. Ngunit mag-isa lang siya. Sa mga kwentong ganito'y tila ipinupukaw sa kamalayan ng mambabasa na maghanap din sila ng tagapagtanggol na sasalba sa kanila, kaysa suriin nila ang kanilang kalagayan at gamitin nila ang kanilang sama-samang pagkilos upang gapiin ang kalaban.

Nariyan ang istorya nina Superman, Spiderman, Captain Barbell, Darna, Wonder Woman, at iba pa. Mga nilalang na may kakaibang kapangyarihan, na tanging sa mga kwentong piksyon lamang natin matutunghayan, pagkat walang ganito sa tunay na buhay.

Hindi ba maaaring itampok naman ang sama-samang pagkilos ng taumbayan? Na ang bawat isa sa kwento ay nag-ambag at nagtulong-tulong upang malutas ang suliranin? Na walang isang tao lang ang magaling kundi ang kolektibong pagkilos ng taumbayan? Subukan natin, at simulan natin.

Nang ilathala ko ang aklat kong "Ang Dalaga sa Bilibid Viejo, at iba pang kwento (Ang Una Kong Sampung Maikling Kwento)", karamihan ng kwento ay may isang bida. Ngunit napag-isip-isip kong maaari bang walang bida kundi lahat ng tauhan ay may papel na ginagampanan? Kolektibong papel sa mundong pinagsasamantalahan ng iilan?

Anti-bida, anti-kontrabida, pro-kolektibismo, pro-masa. Nagkakaisang lakas ng uring manggagawa. Lakas ng sambayanan. Sama-samang pagkilos ng taumbayan. Ganito na dapat ang maging konsepto ng mga bagong gagawing kwento at nobela, upang mas maipatagos natin sa masa na huwag na silang umasa na may darating pang tagapagligtas kundi ang kanilang mga sarili. Na dapat nilang asahan ang kanilang sariling lakas at sama-samang pagkilos. 

Tara, subukan nating magsulat ng kolektibong uri ng kwento.

Pagpipinta ng makatang tibak

Nagpipinta ng BMP banner dahil may time, at habang nagpipinta ay nag-iisip ng kung anu-ano, bakasakaling makapulot ng piyesa para sa tula at kwento, habang may gumagapang na guyam sa bisig. May nakita akong tilas na nalaglag sa puno, buti't di sa ulo ko nalaglag, tiyak ako'y mangangati. Maitula nga mamaya ang kwento ng guyam at tilas.

SosyalisTULAan bilang bagong simula

SosyalisTULAan bilang bagong simula

ni Greg Bituin Jr.

Ang naghaharing uri nga ba ang nagtatakda ng sining, kultura at panitikan sa isang lipunan? Kung susuriin, marahil ay sila nga, o kaya'y sila lang, lalo na't pinatatampok sa mga komersyal sa telebisyon, at mga istorya sa mga lifestyle section ng mga pahayagan ang kanilang pamamayagpag at panlasa.

Ang namamayaning panitikan ay pilit isinasaksak ng naghaharing uri sa ating mga lalamunan, na halos mabuwalan na tayo ay tinatanggap pa rin ng masa. Marahil dahil di nila nakikita ang alternatiba. O marahil wala namang nagkukusang maging alternatiba.

Hindi naman nakatago ang mga sosyalistang panitikan ngunit hindi naman naipalalaganap. Kung maipalaganap man ay sa maliliit na sirkulo lamang, mga sirkulong hindi mapansin ng madla kahit na magpapansin.

Halimbawa na lamang ang Teatro Pabrika na itinatag noong Nobyembre 1990 na naririnig ang kanilang mga awit sa sirkulo lamang ng maliit na seksyon ng mahigit 40 milyong manggagawa sa Pilipinas, o maliit na porsyento ng organisadong wala pang isang milyong manggagawa. Maganda at makasaysayan na ang kanilang mga naiambag ngunit hindi pa nakakatagos sa kamalayan ng mayorya ng manggagawa. Dagdag pa ang kakulangan ng mga bagong awiting sosyalista.

Paano pa kaya ang mga nasa panitikan o gumagawa ng tula, tulad ng limang makatang magtatanghal sa SosyalisTULAan sa Marso 21 - World Poetry Day. 

May mga nabuong maliliit na sirkulo noon sa panitikan. Bandang 2005 nang maitatag ang Association of Progressive Poets (APP) hanggang sa mamatay na lamang ito. Bandang 2010 ay nagkaroon ng facebook group na Maso at Panitik na layuning pagkaisahin ang mga makatang kumikilos sa kilusang sosyalista, at hindi sa kilusang makabayan.

Ngunit kailangang magsimula. Nagsisimula ang isang unos mula sa ambon lamang. Nagsisimulang mapuno ang tibuyô (tagalog ng Kastilang alkansya) ng isang bata kung may inihuhulog siyang piso bawat araw. Nagsisimula sa unang hakbang ang bawat maraming tagumpay. Hindi nagtatagumpay ang isang layuning hindi sinimulan, at hindi tuluy-tuloy upang abutin ang nilalayon.

Kailangang tunggaliin ang sining, kultura at panitikan ng naghaharing uri. Kaya kailangang organisahin at pagkaisahin ang mga manggagawa sa kultura, manunulat at makata. Ang kaaway ay ang internasyunalismo ng kapital, kaaway ng di-pa-naisasagawa-muling internasyunalismo ng uring manggagawa. Kahit sa ating mga isinusulat na tula, kailangan ang kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan. Ipwesto natin ang ating ikinakatha sa kabuuang kalagayan ng lipunan, lalo na ng uring manggagawa at ng masa ng sambayanan.

Matiyaga nating ipaunawa batay sa ating kakayahan sa pagtula, pag-awit o anupamang uri ng pagtatanghal ang kinapapalooban nating lipunan, habang ang diyalektika ng pagsulong ng lipunan ay inilalantad o ginagawang halimbawa sa bawat katha.

Gayunpaman, kailangan ng taos na pag-unawa sa lipunang ating ginagalawan habang binabakbak natin ang kapitalismong ito kapara ng anay. Kasabay ng pagkilos na ito ang pagpapakatao at pakikipagkapwa-tao, na isang salik ng sosyalismong ating inaasam, o tinatawag nga nating lipunang makatao. Ang mga kinakatha nating tula, sanaysay, maikling kwento, o maging awit, ay dapat maipaunawa sa madla nang may paggalang sa bawat isa, kusang niyayapos ng madla nang hindi ipinipilit o isinusubo na lang nang hindi nila nauunawaan.

Isang bagong simula itong SosyalisTULAan sa Marso 21 - World Poetry Day na dadaluhan ng ilang piling makatang nais mag-ambag sa panitikan ng uring manggagawa. Hindi man ito ang alternatiba ngunit ang pagsisimulang ito’y unang hakbang.

SosyalisTULAan sa Marso 21 - World Poetry Day

SosyalisTULAan sa Marso 21 - World Poetry Day

Ang tula ay hindi lamang para sa mga nasa itaas ng lipunan, o naghaharing uri, o yaong tinatawag na toreng garing (ivory tower). Lalo't higit, dapat nagsisilbi ang tula sa uring manggagawa, at mga sektor, tulad ng OFW, tsuper, konduktor, magsasaka, maralita, kababaihan, vendors, at iba pang nabubuhay sa pagbebenta ng lakas-paggawa.

Bilang bahagi ng pagdiriwang ng World Poetry Day sa Marso 21, 2017, araw ng Martes, ay maglulunsad tayo ng bigkasan sa pagtula. Gaganapin ito sa BMP office sa ganap na ika-7 hanggang ika-9 ng gabi.

Magbabahagi ng tula sina:

Kuya Jhuly (Partido Lakas ng Masa),

Merck Maguddayao (SUPER Federation),

Anthony Barnedo (KPML-NCRR),

Ver Panganiban (BMP),

Greg Bituin Jr. (BMP), 

at iba pa. 

Ang iba pang nais magbahagi ng tula ay inaanyayahang dumalo sa SosyalisTULAan. Halina't tulaan natin ang mga manggagawa at ibang aping sektor ng lipunan. Itula natin ang mga inhustisya sa lipunan, pakikibaka laban sa kontraktwalisasyon, pagkasira ng kalikasan, pang-aapi sa kababaihan, kawalang pagkakapantay-pantay, at ang pangarap nating lipunang walang pagsasamantala. 

Kasabay nito, ngayong 2017 ang sentenaryo ng Bolshevik Revolution, o ang matagumpay na Rebolusyong Oktubre 1917 na nagpatalsik sa Tsar sa Rusya at nagtatag ng matagumpay na lipunan ng uring manggagawa. Ipagdiwang natin ang pagkilos na ito sa pamamagitan ng pagtula.

Ang tula ay armas natin sa pagmumulat sa uring manggagawa at sa masa ng sambayanan. Ika nga ni Ho Chi Minh, ""Poetry should also contain steel and poets should know how to attack."

- kasamang Greg

Pagtatanghal sa Luneta ng tulang "Ang Katawan ng Babae'y Hindi Makina"

* Ang sumusunod na tula ay binasa ng makata sa Rizal Park Open Air Auditorium sa Maynila noong ika-5 ng Marso 2016, araw ng Sabado. Ang tula ay kasama sa pagtatanghal na pinamagatang "Mga Awit at Tula para sa Kababaihan at Bayan" (Sa Pagdiriwan ng Buwan ng Kababaihan). Kinatha ang tula limang taon na ang nakararaan, noong ika-8 ng Marso 2011.

ANG KATAWAN NG BABAE'Y HINDI MAKINA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

ang katawan ng babae'y hindi makina
na kung kailan mo nais ay pwede siya
tanungin siya kung anumang iyong nasa
hingiin mong lagi ang pagsang-ayon niya

nais ba ng babae ang anak ng anak
na pag ayaw nya'y sasabayan mo ng upak
babae ba'y pagagapangin mo sa lusak
masunod ka lang kahit siya'y mapahamak

babae ang nakatatalos ng sarili
babae ang may alam kung anong mabuti
ramdam niya kung anong maaring mangyari
kaya pag-usapan kung ano ang maigi

huwag mong ituring na siya'y libangan lang
na sa libog mo, siya'y isang parausan
dapat karapatan ng babae'y igalang
siya ang mapagpasya sa kanyang katawan

8 Marso 2011

Marso 8 at ang Sentenaryo ng Rebolusyong Oktubre 1917

MARSO 8 AT ANG SENTENARYO NG REBOLUSYONG OKTUBRE 1917

Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ngayong 2017 ay ipagdiriwang ng uring manggagawa ang sentenaryo ng matagumpay na Rebolusyong Oktubre 1917 sa Rusya. Malaki ang naging papel ng kababaihan dahil sila ang nagsindi ng mitsa upang maging matagumpay ang Rebolusyong Oktubre.

Sinindihan ng manggagawang kababaihan sa St. Petersburg ang matagumpay na Rebolusyong Pebrero noong 1917 upang mapatalsik ang Tsar at mga kaalyado nito.

Noon ay ginagamit pa sa Rusya ang Julian Calendar, kaya nang magsimula ang kababaihan ng kanilang pagkilos ay noong Pebrero 23, 1917, na katumbas ng Marso 8, 1917 sa Gregorian Calendar na ginagamit natin ngayon. Ang matagumpay na Rebolusyong Oktubre na naganap noong Oktubre 25, 1917 sa Julian Calendar ay ipagdiriwang naman sa buong mundo sa Nobyembre 7, 1917 sa Gregorian Calendar. Noong 1918 lamang ginamit ng mga Ruso ang Gregorian Calendar.

Naglunsad ng malawakang pag-aaklas at pagkilos ang mga manggagawang kababaihan noong Marso 8, 1917 (Gregorian Calendar) o Pebrero 23, 1917 sa lumang kalendaryo. Hinihiling nila noon ang Kapayapaan at Tinapay (Peace and Bread). Kumalat sa iba't ibang pabrika ang kilusang welga at sumiklab bilang Rebolusyong Pebrero. Isa itong malawakang proseso na tumungo sa Rebolusyong Oktubre at nagpabago sa kalagayan ng kababaihan. Sa unang pagkakataon sa kasaysayan, ang lipunan ay mapamamahalaan para sa benepisyo ng lahat, para sa lahat ng manggagawa, ng mga maralita at inaapi. Ang prosesong ito ng pagkakamit ng rebolusyon ang siyang naglatag din ng daan upang unti-unting kilalanin ang karapatan ng kababaihan, at magkaroon ng pagkakapantay-pantay sa lipunan.

Noong 1910, sa Ikalawang Pandaigdigang Kumperensya ng mga Manggagawang Kababaihan, pinangunahan ni Clara Zetkin ang pagtatatag ng Pandaigdigang Araw ng Manggagawang Kababaihan. Pinagpasiyahan ng kumperensya na bawat taon, sa bawat bansa, ay ipagdiwang ng kababaihan ang Araw ng Kababaihan sa panawagang "Ang boto ng kababaihan ang magkakaisa ng ating lakas sa pakikibaka para sa sosyalismo."

Ipinagdiwang ang unang Pandaigdigang Araw ng Kababaihan noong Marso 19, 1911, na pinili ng mga proletaryadong Aleman dahil sa kahalagahan sa kasaysayan. Noong Marso 19 ng Rebolusyong 1848, na siya ring taon na sinulat nina Marx at Engels ang Manipesto ng Komunista, kinilala ng hari ng Prussia ang lakad ng armadong mamamayan at naglatag ng daan bago pa ang banta ng pag-aaklas ng proletaryado. Isa sa mga pangakong di natupad ng hari ang pagpapakilala sa boto ng kababaihan.

Noong 1913, ang Pandaigdigang Araw ng Kababaihan ay inilipat sa Marso 8, at nananatili hanggang ngayon. Sa araw na ito'y nakipagkaisa sa unang pagkakataon ang mga manggagawang kababaihang Ruso, pagkat isa itong reaksyon ng mga kababaihan laban sa Tsarismo. Ang mga ligal na dyaryo ng proletaryado - ang Pravda ng mga Bolshevik at ang Looch ng mga Menshevik - ay naglathala ng mga artikulo hinggil sa Pandaigdigang Araw ng Kababaihan, kasama na ang mga pagbati mula sa mga lider-kababaihan tulad ni Clara Zetkin.

Noong 1914 ay mas matatag ang pagkakaorganisa ng manggagawang kababaihan sa Rusya. At nang taon ding iyon ay nagsimula naman ang madugong Unang Daigdigang Digmaan (Hunyo 1914).

Noong 1915, tanging Norway lamang nakapag-organisa ng malawakang pagkilos ang mga kababaihan upang ipagdiwang ang Pandaigdigang Araw ng Kababaihan, ngunit hindi sa Rusya dahil sa tindi ng kamay na bakal at militar ng Tsarismo.

Noong 1917, sa mismong araw ng kababaihan (Pebrero 23 sa lumang kalendaryo) at Marso 8 sa mga kanluraning bansa, libu-libong kababaihan ng Rusya ay nagsilabasan sa lansangan. Sa pagkakataong ito, naging malaking banta sa Tsar at sa militar nito ang ginawang paghihimagsik ng mga manggagawang kababaihan.

Ang Pandaigdigang Araw ng Kababaihan ng 1917 ay tumatak na sa kasaysayan. Sa araw na ito, sinindihan ng mga kababaihan ang mitsa ng rebolusyong proletaryado. Ito ang simula ng Rebolusyong Pebrero, na nagtungo sa matagumpay na Rebolusyong Oktubre 1917.

Ngayong taon, 2017, ay ipinagdiriwang ng uring manggagawa, hindi lamang sa Pilipinas, kundi sa buong mundo ang tagumpay ng Rebolusyong Oktubre 1917, na sinimulan ng pag-aaklas ng mga kababaihan noong Pandaigdigang Araw ng Kababaihan.

Halina't gunitain natin at pagpugayan ang mga kababaihan na nagpasimula ng pag-aaklas upang maging matagumpay ang Rebolusyon nina Kasamang Lenin!

Kaya sa darating na Marso 8, 2017, papulahin natin ang mga kalsada at ibandila ang tagumpay ng mga kababaihan.

At sa darating na Nobyembre 7, 2017, ay sabay-sabay din nating ipagdiwang ang sentenaryo ng Rebolusyong Oktubre!

Taas-kamaong pagpupugay sa alaala ng mga manggagawang kababaihang nagpasimula ng Rebolusyong Pebrero sa Rusya! 

Taas-kamaong pagpupugay sa sentenaryo ng Rebolusyong Oktubre!

Tuloy ang laban para sa pagbabago ng bulok na sistema!

Uring manggagawa, hukbong mapagpalaya!

Mga pinaghalawan:

https://www.facebook.com/events/1245170095560258/

https://www.marxists.org/archive/kollonta/1920/womens-day.htm

https://www.eventbrite.co.uk/e/international-womens-day-1917-the-beginning-of-the-russian-revolution-tickets-31884238616

http://america.aljazeera.com/articles/2015/3/7/socialist-history-of-international-womens-day.html

http://www.history.com/this-day-in-history/february-revolution-begins-in-russia

Planong aklat hinggil kay Ka Anto

Interesado akong sulatin ang isang aklat hinggil kay Crisanto "Ka Anto" Evangelista, ang tagapagtatag ng Partido Komunista ng Pilipinas noong 1930.

May dalawa akong saliksik hinggil sa isa niyang sanaysay at isa niyang tula: 

(a) Kung ano ang mga pangunang tungkulin ng isang manggagawa - Sanaysay ni Crisanto Evangelista

(b) Ang Sigaw ng Dukha - tula ni Crisanto Evangelista

Nasaliksik ko rin ang ilang kaso sa Korte Suprema na kanyang kinasasangkutan, tulad ng:

(a) Crisanto Evangelista versus Tomas Earnshaw, G.R. No. 36453 

(b) The People of the Philippines versus Crisanto Evangelista, Jacinto Manahan and Dominador Ambrosio, G.R. No. L-36275 

(c) The People of the Philippines versus Crisanto Evangelista and Abelardo Ramos, G.R. No. L-36277

(d) The People of the Philippines versus Crisanto Evangelista, et al., G.R. No. L-36278

Nabanggit din si Ka Anto sa mga kaso noong 1940 (G.R. No. L-47903), 1948 (G.R. No. L-1673), at 1964 (G.R. No. L-6025). Noong 1921, nang hindi pa niya naitatag ang PKP ay nabanggit na rin siya sa isang kaso, sa G.R. No. L-16717, "On that date a meeting of the strikers and their sympathizers was held at the Zorrilla Theater, which meeting was opened by Simeon and afterwards presided over by Salita. At the meeting one Crisanto Evangelista made an inflammatory speech in which he criticized the Government for protecting the "scabs" with Constabulary guards and secret service men, and stated that in other countries such repressive measure led to violence on the part of strikers. He finally, however, advised the audience to remain peaceful while justice took its course."

Marami pang sulatin si Crisanto Evangelista na dapat masaliksik, at hindi pa ako nagkakaroon ng kumpletong kopya, tulad ng manipestong "Manggagawa: Ano ang Iyong Ibig?"; kopya ng  sanaysay na pinamagatang "Kung Alin-alin ang mga Paraang Mabisa sa Ikalalaganap ng Unyonismo sa Pilipinas" sa ilalim ng alyas na Labor Omnia Vinci (kumilos para sa tagumpay ng lahat) kung saan isinali niya sa isang patimpalak sa sanaysay na inilunsad ng Kawanihan ng Paggawa at nanalo; ang sanaysay na Nasyonalismo-Proteksiyonismo vs. Internasyonalismo-Radikalismo (Babasahing Anak-Pawis, 1929); at iba pa.

Pag nakuha ko ang mga ito, at pati na ang kanyang talambuhay, maaari nang gawing isang aklat ito, upang makatulong sa pagsasaliksik din ng iba hinggil sa tagapagtatag ng PKP. Kung sakali mang makita ninyo ang ilang mga hinahanap kong sulatin, halimbawa, sa Library sa inyong lugar ay sabihan nyo po ako. Marami pong salamat.

- GREGBITUINJR.

Draft cover ng planong aklat ng inyong lingkod

Human Rights Walk 2016 mula CHR hanggang Mendiola

Mga kuha sa Human Rights Walk 2016. Sama-samang naglakad para sa karapatang pantao ang mga sumamang naglakad sa Climate Walk 2014 mula Luneta hanggang Tacloban. Planong taun-taon ay isagawa na ito. Tara, sama-sama tayong maglakad para sa karapatang pantao.

Ang pagkulong kay Khurram Parvez, pangulo ng AFAD

ANG PAGKULONG KAY KHURRAM PARVEZ, PANGULO NG AFAD

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Noong Nobyembre 2, 2016 ay dumalo ang inyong lingkod sa taunang aktibidad ng FIND (Families of Victims of Involuntary Disappearance) na ginanap sa Bantayog ng mga Bayani sa Lungsod ng Quezon. sa aktibidad na iyon ay namigay ng tshirt na may mukha ni Khurram Parvez, ang pangulo ng Asian Federation Against Involuntary Disappearances (AFAD), kung saan kasapi nito ang FIND.

Mamimili ka kung ang nais mo ay puti o itim na tshirt. Ang pinili ko ay itim. Ngunit sino ba itong si Khurram Parvez, bukod sa pagiging pangulo ng AFAD?

Si Khurram Parvez ay mula sa Kashmir at kilalang aktibista para sa karapatang pantao, at program coordinator ng JKCCS o Jammu Kashmir Coalition of Civil Society. Noong 2006 ay nagawaran siya ng Reebok Human Rights Award.

Noong Setyembre 15, 2016 ay pinagbawalan siyang dumalo sa ika-33 sesyon ng United Nations Human Rights Council sa Geneva, Switzerland upang talakayin sana sa United Nations, lalo na sa UN High Commissioner for Human Rights at iba pang bansa, ang mga nagaganap na kalupitan ng mga kawal ng India sa Jammu at sa Kashmir. Kinabukasan, Setyembre 16, ay ipinahayag ng JKCCS na siya'y inaresto't ipiniit ng walang anumang kaso sa mismong kanyang tahanan sa Srinagar.

Si Parvez at ang kanyang mga kasama sa grupo ng karapatang pantao ang mga unang nagbalita hinggil sa libu-libong libingang walang mga pangalan ng namatay sa iba't ibang liblib na lugar sa Kashmir, at humihiling na imbestigahan ng pamahalaan ng India ang mga nangyari, matukoy kung sino ang mga namatay, at paano ito namatay. Sumulat din sila ng mga ulat hinggil sa brutalidad ng mga tropang Indian sa rehiyon.

Napalaya siya noong Nobyembre 30 matapos ang 76 na araw sa kulungan. Matagal na siyang nagkakampanya laban sa mga pang-aabuso ng mga pwersang militar ng pamahalaan ng India sa Jammu at Kashmir.

Ayon pa sa ulat, inaresto umano siya upang mapigilan siya sa "masira ang kapayapaan". Nangyari ang pagkakapiit ni Parvez sa panahong nagaganap umano ang pinakamalalaking protesta laban sa pamumuno ng India sa Kashmir sa mga nakaraang taon, na ibinunga ng pagkakapatay ng tropang Indian sa isang kilalang kumander ng mga rebelde. Ang Kahmir ay isang lupaing pinaghatian ng India at Pakistan mula nang lumaya ang mga ito sa pananakop ng Britanya noong 1947.

Bago lumaya si Khurram Parvez ay nanawagan na rin dito sa Pilipinas ng pagpapalaya sa kanya, lalo na ang FIND (Families of Victims of Involuntary Disappearance), Ex-D (Ex-Political Detainees Initiative), at AFAD.

Pinaghalawan:

https://en.wikipedia.org/wiki/Khurram_Parvez

http://www.aljazeera.com/news/2016/11/kashmir-human-rights-activist-khurram-parvez-released-161130140321711.html

Pasasalamat sa HR Online

PASASALAMAT SA HR ONLINE

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Ipinaaabot ko ang taospusong pasasalamat sa HR Online sa dalawang karangalang aking natanggap sa 6th HR Pinduteros Choice Award na ginanap sa isang restawran sa Lungsod ng Quezon.

Ang una'y nagwagi ang inyong lingkod dahil sa tulang Ilitaw na aking isinulat hinggil sa mga desaparesidos, na nananawagan sa tulang ilitaw na ng mga may kagagawan ang mga nangawalang mahal sa buhay. Nakatanggap ako ng plake, t-shirt, at isang bote ng red wine bilang gantimpala. Nilikha ko ang tulang iyon noong panahong nagsagawa ng pagkilos ang FIND (Families of Victims of Involuntary Disapperance) at AFAD (Asian Federation Against Involuntary Disappearance) sa Sunken Garden sa UP Diliman noong Mayo 22, 2016, sa pagsisimula ng International Week of the Disappeared.

Ang ikalawa naman ay ang pagiging second place sa Write Up for Right-Up Challenge, kung saan nakatanggap ang inyong lingkod ng plake at cash prize.

Ang mga natanggap kong parangal ay lalong nagpatibay ng aking paninindigan upang patuloy na kumilos para sa karapatang pantao. 

Mabuhay ang HR Online! Mabuhay ang mga nakikibaka para sa karapatang pantao!

Pagsapi sa ex-political detainees initiative

PAGSAPI SA EX-POLITICAL DETAINEES INITIATIVE (XD)

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Una kong nakadaupang palad ang grupong Ex-Political Detainees Initiative (XD) noong Enero 13, 2015 nang sila'y mag-ayuno o fasting sa panahon na paparating si Pope Francis dito sa Pilipinas. Naglagay sila sa kanilang t-shirt ang mga katagang "We are on fasting. Free all political prisoners now!" Nakasulat nga sa isang streamer na kulay puti ay "Palayain ang lahat ng mga biktima ng torture, senior citizen, may karamdaman, at deka-dekada nang detenido at bilanggong pulitikal!" Sa isa pang streamer ay nakasulat ang isang panawagan kay Pope Francis na parating na sa bansa, "Your Holiness, please help and pray for our concern with President Aquino. Free all political detainees and prisoners."  Hinihiling nila na nawa'y maging instrumento si Pope Francis upang mapalaya ang mga bilanggong pulitikal.

Ang pangulo ng XD ay si Ka Edwin, na kasama sa Partido Lakas ng Masa (PLM). Isa siya sa mga staff ng Task Force Detainees of the Philippines-National Capital Region (TFDP-NCR) noong panahong ako'y nakapiit sa Pasay City Jail noong taong 2000 dahil sa rali laban sa Visiting Forces Agreement (VFA) at kinasuhan ng pulisya ng direct assault, na dapat ay tatlong taon kong bubunuin. Subalit dahil sa tulong ng TFDP-NCR at ng aking grupong Sanlakas ay nakalaya ako. Hindi ko rin malilimutan ang malaking tulong ni kasamang Judy Ann ng Sanlakas at kasama ko sa nasabing rali habang ako'y nakakulong hanggang sa ako'y lumaya.

Maraming beses na rin akong nagrali, nakatakbo, hindi nahuli, nag-OP-OD, nahuli, nadala sa presinto, nagrali, nabugbog sa rali, nahuli muli, nakalaya. Patuloy ang pagkilos sa kabila ng mga panganib upang prinsipyadong makibaka tungo sa tagumpay ng mga simulain at pangarap na lipunan.

Kaya nang makilala ko ang XD ay agad akong nagboluntaryong tumulong sa kanilang kampanya. Sumang-ayon naman sina Ka Edwin at ilan pang mga kasama sa XD. Subalit nito lamang Setyembre 2016 talaga ako naging aktibo, lalo nang sumama ako sa ikaapat yatang pagkakataon sa BRAT (Basta Run Against Torture) 2016, isang takbuhan mula sa harapan ng tanggapan ng Commission on Human Rights (CHR) hanggang sa loob ng Quezon Memorial Circle kung saan nagkaroon ng programa. Tumula ako at isa pang kasama bilang kinatawan ng XD sa BRAT.

Ang ilang mga kasama ko sa XD ay nakulong sa Muntinlupa noong panahong kami naman ang dumadalaw sa kanila sa panahon bago mag-Bagong Taon. Binuo nila ang XD noong Nobyembre 17, 2012 sa Bulacan. (Aba, kasabay pala ito ng ika-71 kaarawan ng aking ama.)

Isang aktibidad bilang kasapi ng XD ang tila baga nagpatibay sa aking paninindigan, lalo na sa usapin ng mga bilanggong pulitikal at karapatang pantao. Naganap iyon noong Setyembre 24-25 nang naimbitahan ako sa Balay Rehabilitation Center bilang isa sa apat na kinapanayam at ginawan ng talambuhay bilang mga dating bilanggo hinggil sa naranasan naming tortyur nang kami'y mapiit. Setyembre 27, 2016, ika-31 anibersaryo ng Balay, ay binasa ang aming mga talambuhay sa harap ng maraming tao sa isinagawa nilang programa na ginanap sa Bantayog ng mga Bayani. Doon ay hinandugan ko naman ng tula ang Balay para sa kanilang ika-31 anibersaryo. Pakiramdam ko'y mas naging matikas ang aking pagiging mandirigma matapos ang programang iyon.

Mula noon ay nagpatuloy na ang aking pagkilos sa loob ng XD at itinalaga rin nila ako bilang opisyal na kinatawan ng XD sa grupong iDefend, lalo na sa Komite sa Edukasyon nito. Sa ngayon ay nagsasagawa ako ng ilang mga sulatin para sa XD.

Gayunman, tila malayo pa ang aking lalakbayin upang magampanan ng taospuso ang mga itinalagang gawain sa akin ng XD dahil na rin sa iba ko pang samahang kinikilusan, tulad ng pagiging pultaym sa Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Tumutulong din ako sa Sanlakas, Metro Manila Vendors Alliance (MMVA), Kongreso ng Pagkakaisa ng mga Maralita ng Lungsod (KPML), at grupong IDefend para sa ilang gawain. Subalit hindi naman magkahiwalay ang paninindigan ng XD sa mga grupong ito dahil nagkakaisa pa rin kami sa prinsipyo't panawagang itayo ang isang lipunang makatao kung saan wala nang tortyur at nakukulong dahil lang sa kanilang pulitikal na paniniwala.

Mabuhay ang mga kasama sa XD Initiative! Palayain ang lahat ng mga bilanggong pulitikal!

Dalawang tulang binigkas sa "Pray for Eight" Concert sa Luneta

DALAWANG TULANG BINIGKAS SA "PRAY FOR EIGHT" CONCERT SA LUNETA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Isang pambihirang pagkakataon ang ibinigay sa inyong lingkod ng mga kasapi ng CAMB (Campaign Against the Marcos Burial at Libingan ng mga Bayani), nang ako'y nakatula sa harapan ng maraming tao noong Nobyembre 6, 2016 na ginanap sa Lapulapu Monument sa Luneta sa Maynila.

Pambihirang pagkakataong hindi dapat palagpasin, kaya inihanda ko ang aking sarili.

Noong panahong iyon ay may nakahanda na akong tula, ngunit hindi pa tungkol sa mangyayaring pagpapasya ng mga hukom ng Korte Suprema sa Nobyembre 8, 2016, dahil hindi agad ako nakagawa dahil sa dami ng gawaing inaatupag.

Nakita ako ni Dino Manrique na nakaupo sa tabi ng mga audience, at ako'y kanyang tinawag. Pinapunta sa likod ng stage at sinabihan ang emcee na ako'y tutula. Mabuti na lang at may handa akong tula na naka-print sa bond paper.

Tinawag ako ng emcee at sinabihang pag maglilitratuhan na ay saka ako tutula. Nais kasi ng isang broad sheet na kumuha ng litrato na pam-front page. At sinabi ng emcee sa mga tao na magpunta na sa harapan ng stage upang mag-pose para sa litrato.

Nang magsimula ang litratuhan ay binasa ko naman ang unang apat na saknong ng anim na saknong ng tula kong "Bawat Bato para sa Bawat Bayani", na nang matapos ang ikaapat na saknong ay nagpalakpakan ang mga tao. Matapos ang litratuhan ay nagsibalik na sa kanya-kanyang pwesto ang mga dumalo, saka ako muling tinawag ng emcee upang magbasa ng isa pang tula. Binasa ko naman ang tulang "Si Liliosa Hilao".

Narito ang dalawang tulang aking binasa:

HINDI BAYANI ANG DIKTADOR

simbolo ang Libingan ng mga Bayani
ng dangal, ng tapang, ng giting ng marami
silang totoong nagpakasakit, nagsilbi
sariling buhay ang alay, bayan ang saksi

may isang pinunong malaon nang humimlay
na diktador sa bansa noong nabubuhay
nais ng mga kaanak nitong namatay
na doon ay ilagak na ang kanyang bangkay

ngunit kayraming nagprotesta, humihiyaw
di marapat doon ang taksil na nagpataw
ng martial law na sa bukas nila'y gumunaw
berdugong diktador na sa laya'y umagaw

bakit ang di bayani'y ililibing doon
bakit di na ilibing sa kanyang rehiyon
libingan ng bayani'y simbolo ng nasyon
ang di marapat ay huwag doon ibaon


SI LILIOSA HILAO

mula Pamantasan ng Lungsod ng Maynila
estudyanteng may katapatan sa adhika
nang dahil sa kanyang maagang pagkawala
ang pamilya niya'y lumuha’t naulila

punong-patnugot ng Hasik, na publikasyon
ng kamag-aaral ng paaralang iyon
binatikos sa pahayagan nilang yaon
ang diktaduryang Marcos na animo’y leyon

siya'y iskolar, magaling na estudyante
kandidato siyang maging summa cum laude
ngunit naglaho ang ningning ng binibini
nang siya'y dinukot ng apat na ahente

ng konstabularyang galamay ng tirano
na makapangyarihan sa buong gobyerno
hawak sa leeg ang maraming pulitiko
at kamay na bakal ang pinairal nito

ayon pa sa ilang ulat, si Liliosa
ay pinahirapan, ginamitan ng pwersa
ginahasa, pinaslang ng Konstabularya
unang biktima ng madugong diktadura

ang kwento ni Liliosa'y dapat masambit
sa salinlahi ngayon nang di na maulit
kay Liliosa at sa iba pang ginipit
mailap na katarungan nawa'y makamit


Ito naman ang kinatha kong tula matapos ang aking pagbigkas, at habang naghihintay matapos ang konsiyerto. Nakaupo lamang ako sa gilid habang nanonood ng konsiyerto ang mga kasama.

PAGNINILAY SA "PRAY FOR EIGHT" CONCERT

dinggin nawa ng walo o higit pang mahistrado
ang tinig ng bayan at pintig nitong aming pulso
na kasaysayan ay kaakibat ng pagkatao
at ugat ng lahing dapat buo, di binabago

patuloy na humihikbi ang maraming pamilya
ng mga nawala sa panahon ng diktadurya
hanggang ngayon, kay-ilap ng ninanasang hustisya
nawa, katarungang asam na'y mapasakanila

pagpapasiyahan nila kung wasto bang ilibing
sa Libingan ng Bayani ang diktador ng lagim
sugat pang di hilom ay huwag budburan ng asin
kasaysayan pag nayurakan ay di malilihim

kami'y umaasang maging patas ang inampalan
at di yuyurak sa pagkatao't dangal ng bayan
O, hukom, maalam ding maningil ang kasaysayan
mga pasiya nyo nawa'y maging makatarungan

Itigil ang pagpaslang sa mga manggagawa!

ITIGIL ANG PAGPASLANG SA MGA MANGGAGAWA!

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Kahindik-hindik ang mga naganap nitong mga nakaraang araw at buwan. Tila baga sumasabay sa pagpaslang sa mga adik ang pagpaslang sa mga manggagawa. Lagim ang isinalubong ng bagong rehimen at pati manggagawa ay nadamay sa lagim na ito.

Nitong nakaraang Setyembre 23 ay nakita sa facebook ang isang litrato ng manggagawang duguan at nakahiga sa tapat mismo ng tanggapan ng National Labor and Relations Commission (NLRC) sa Banaue St., sa Lungsod Quezon. Ayon sa pahayag ng iDefend (In Defense of Human Rights and Dignity Movement), ang pinaslang ay si Edilberto Miralles, dating pangulo ng unyon ng R&E Taxi.

Ito'y naganap ilang araw matapos namang mapabalita ang pagkapaslang kay Orlando Abangan, na isang lider-obrero mula sa Partido ng Manggagawa, mula sa Talisay, Cebu. Siya'y binaril ng isang di pa nakikilalang salarin noong Setyembre 17.

Pinaslang din noong Setyembre 7 ang manggagawang bukid na si Ariel Diaz ng umano'y tatlong katao sa bayan ng Delfin Albano, lalawigan ng Isabela. Si Diaz ang tagapangulo ng Danggayan Dagiti Mannalon ti Isabela at namumuno sa tsapter ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas sa lalawigan.

Apat na magsasaka ang binaril ng mga di pa nakikilalang salarin sa maagang bahagi ng Setyembre. Sila'y pinaslang sa isang bukid na nasa loob ng Fort Magsaysay sa Laur, Nueva Ecija. Ang mga biktima'y sina Emerenciana Mercado-de la Cruz, Violeta Mercado-de Leon, Eligio Barbado at Gaudencio Bagalay, na pawang mga kasapi ng Alyansa ng mga Magbubukid na Nagkakaisa, na nagsasaka sa pinag-aagawang 3,100 ektaryang lupa sa loob ng Fort Magsaysay. May ilan pang nasugatan.

Noong Setyembre 20 naman ay pinaslang ang lider-magsasakang si Arnel Figueroa, 44, sa Yulo King Ranch sa Coron, Palawan. Si Figueroa ang tagapangulo ng Pesante-Palawan at ang kanilang mag kasapi ay petisyuner ng CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program).

Sa unang araw pa lang ng Hulyo ng administrasyong Digong ay pinaslang ng di pa nakikilalang salarin ang anti-coal activist na si Gloria Capitan, isang lider sa komunidad at kasapi ng Kilusan Para sa Pambansang Demokrasya-Bataan. Pinaslang siya sa Lucanin, Mariveles, Bataan. Kilala siyang nakikibaka upang ipasara ang open coal storage at stockpile sa kanilang komunidad dahil nakadudulot ito ng mga matitinding sakit sa mga naninirahan malapit doon.

Nakababahala na ang ganitong mga pangyayari. Dapat na hindi lang manahimik sa isang tabi ang mga manggagawa, lalo na't ang kanilang hanay na ang dinadaluhong ng mga rimarim. Hindi dapat ang laban sa kontraktwalisasyon lang ang kanilang asikasuhin kundi ang lumalalang kalagayan mismo ng ating mga komunidad sa ngalan ng madugong pakikipaglaban ng pamahalaan sa inilunsad nitong giyera sa droga.

Ang pagkamatay ng mga manggagawang ito ay isang alarmang hindi na dapat maulit. Dapat lumabas sa kalsada ang mga manggagawa't ang mismong sambayanan sa ngalan ng proseso o due process of law at paggalang sa karapatang pantao, buhay at dignidad.

Ang mga nangyaring pagpaslang na ito'y dapat masusing imbestigahan ng mga ahensya sa karapatang pantao, at maging ng kapulisan, at dapat magkaroon ng katarungan ang pagkamatay ng mga manggagawa at magsasakang ito.

Katarungan sa mga manggagawa at magsasakang pinaslang! Stop Labor Killings!

Sanggunian: Press statement ng iDefend, Sentro at Partido ng Manggagawa (PM)

Ang piritay sa kulturang Pinoy at ang pangongopya ni Pirena ng anyo ng iba

ANG PIRITAY SA KULTURANG PINOY AT ANG PANGONGOPYA NI PIRENA NG ANYO NG IBA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nasubaybayan ko rin ng ilang araw ang bagong pantaseryeng Encantadia, na tungkol sa kasaysayan ng apat na magkakapatid na diwata at anak ni Reyna Minea na sina Pirena, Amihan, Danaya at Alena. At nitong huli nga, nasaksihan ng mga tagapanood nito kung paano gayahin ng kontrabidang si Pirena ang anyo ng kanyang kapatid na si Danaya. Siniraan ni Pirena ang kanyang kapatid at gumawa ng mga kaasalang magpapataw ng parusa kay Danaya. Nagawa ito ni Pirena nang kopyahin niya ang anyo ni Danaya at naghasik ng lagim, sinunog ang gamit ng mga karaniwang nilalang sa Encantadia, at pinaghahampas ng yantok at pinagmumura ang mga tauhan nito.

Dahil dito'y naparusahan si Danaya sa kasalanang hindi niya ginawa. Naparusahan siya ng konseho. Hindi alam nina Reyna Amihan at ng konseho na kayang magpalit ng anyo ni Pirena, at siraan ang sarili nitong kapatid upang makuha lamang kay Amihan ang trono. Ipinatapon si Danaya sa mundo ng mga tao bilang parusa.

Ang ginawa ni Pirena ay katulad ng sa piritay, isang malignong kumokopya ng anyo ng isang tao at inililigaw ito sa ilang. Noong bata pa ako, naikwento ng aming tiyahin, si Nanay Roming o Inay Taba, ang hinggil sa Piritay. Isa ito sa mga kinatatakutan noon sa isang nayon sa Batangas. Ang Piritay ay isang uri ng nilalang na kayang kumopya ng anyo ng isang tao, ngunit hindi tao, kundi parang maligno.

Tulad din ito ng diwatang si Pirena na nagbabago ng anyo, at ginagaya ang anyo ng nais niyang gayahin, na akala mo'y yaong taong iyon talaga ang iyong kaharap. Kayang kopyahin ang iyong anyo.

Naalala ko tuloy ang hunyangong nagbabagong anyo, na kinokopya ang kulay ng anumang makapitan nito, tulad ng kulay ng puno o dahon.

Hinagilap ko sa aking naaagiw na isipan ang ikinwento ng namayapang tiyahing si Inay Taba hinggil sa piritay. Kung matatandaan ko pa, ganito niya iyon ikinwento sa amin: May isang taganayon na hinanap niya ang kanyang kapatid. Nakita niya sa bukid, na papuntang bundok ang kanyang kapatid at hinabol niya ito para pauwiin na at makakain. Ngunit ang ginawa ng kanyang kapatid ay nagpahabol. Hanggang sa magkaligaw-ligaw siya sa bundok. Iyon pala ay piritay ang kanyang hinahabol.

Dahil hindi siya umuwi kinagabihan ay hinanap na siya ng kanyang mga kamag-anak. May nakapagsabi sa kanyang mga kamag-anak na nakita siyang pumunta sa bundok kaya doon nagpunta ang kanyang mga kamag-anak, at iba pang taganayon na nakasulo. Nakita siyang nakahandusay sa dawag, may mga sugat.

Kinabukasan ay sinabi ng kanyang kapatid na hindi naman ito lumayo at nagpahabol. Ang sabi naman ng iba pang taganayon na maaaring piritay ang kanyang hinabol at hindi ang kanyang kapatid, dahil nga nakokopya nito ang anyo ng sinumang naisin nito at dalhin sa malayo ang nakatuwaan nito.

Parang ganito rin ang ginawa ni Pirena, na isang tusong diwata, na kahit sariling kapatid ay nais mapahamak makuha lamang ang trono ng Encantadia. Sa Encantadia ay ipinakita rin ang pagbabagong anyo ni Sangre Danaya na nag-anyong aso para lang makatakas kay Pirena na nais siyang paslangin. Nabanggit din ni Danaya sa punong kawal na si Aquil na may kumokopya ng kanyang wangis na dapat nilang malaman kung sino.

Gayunpaman, hindi kaya ang mga malignong tinatawag na piritay ay mga masasamang engkanto tulad ni Pirena ng Encantadia?

Nasa kultura ng mga malalayong lalawigan ang paniniwala sa mga maligno, halimaw, o ibang nilalang na hindi nakikita ng karaniwang tao. Tulad din sa kwento ng Encantadia na hindi alam ng mga tao na ito'y umiiral. Nariyan sa ating kultura ang mga kilalang kwento ng mga aswang, tiyanak, tikbalang, manananggal, at iba pa. At ang di gaanong popular na kwento ng piritay.