Ang pagkawala ng ginagamit kong cellphone

MARAMING SALAMAT at nabalik muli ang ginagamit kong cellphone.

Akala ko, nawala nang tuluyan ang ginagamit kong cellphone. Dahil nung isang araw, nakatulog ako sa jeep na siksikan. Nang ginising ako ng driver, marami nang bumababa ng dyip. Wala na akong katabi. 

Kinapa ko ang bulsa ko. Wala ang cellphone. Baka nasa bag ko lang. Dati, hindi ako naglalagay ng cellphone sa bag, kundi nasa bulsa lang. Pero nung mag-asawa na ako, bilin ni misis na ilagay ang cellphone sa bag at huwag sa bulsa, at baka maapektuhan ang sperm cell dahil sa radiation ng cellphone.

Dahil nagbabaan na sa dyip, bumaba na rin ako, at lumiko na ang dyip sa dapat niyang likuan. Habang naglalakad, hinanap ko ang cellphone sa bag. Wala. Nadukutan ba ako habang natutulog o naiwan ko ito kung saan? O baka nalaglag nang di ko namalayan?

Patay ako nito. Nawala ang cellphone.

Ang una kong naisip, baka gamitin nung nakakuha noon ang aking facebook, ah. Kaya ang una kong ginawa, sa desktop computer, binago ko agad ang password ng aking fb account.

Tiyak, maraming nagte-text. Lalo na si misis. Pero di ko muna sinabi kay misis na nawala ang cellphone, dahil naisip kong bumili muna ng mumurahing 3310 o 5110 na cellphone na halagang P500, saka ko siya kokontakin.

Hanggang sa makatulugan ko ang alalahaning iyon.

Pero hanggang kanina ay pinag-iisipan ko pa rin kung bibili ako ng cellphone. Huwag muna. Dahil pang-dowry ang hawak kong pera. Baka mabawasan. Pambili ng dowry sa kasal (kaldero, kumot, itak). Nakabili na ako ng kaldero at kumot. Itak na lang. At yung matira, ipambibili ko ng 3310 na cellphone.

Gayunman, binawasan ko pa rin ang perang iyon para mapagawa ang kailangang silkscreen para sa gagamitin sa kasal, at pambili ng iskwidyi at pinturang puti. At bumili na rin ako ng pang-ulam sa bahay.

Kanina, nagtungo ako sa pinagpulungan ko noong Sabado dahil naroon ang kapulong ko. Tinanong naman ako ng isang kasamang aktibista kung akin ba ang naiwang cellphone. Tiningnan ko, di ko alam, kamukha lang. Lowbat. Para makatiyak, nanghiram ako ng charger. Nang 5% pa lang, in-on ko ang cellphone, at lumitaw agad ang litrato kong pogi at magandang ngiti ni misis. Ipinakita ko ang picture, at sabi ko, "Ito nga."

Kinuha ko na ang cellphone at pag-uwi na lang ng bahay ko ito itsa-charge. Sa labis kong tuwa ay binigyan ko ng P100 ang kasama, subalit hindi naman tinanggap. Kaya iniwan ko na lang sa lamesa ang P100. 

Muli, MARAMING SALAMAT sa kasama kong aktibista, at nabalik na muli ang ginagamit kong cellphone.

- greg/062718, 8pm

Ang kahalagahan ng Kartilya ng Katipunan sa buhay ng mag-asawa

ANG KAHALAGAHAN NG KARTILYA NG KATIPUNAN SA BUHAY NG MAG-ASAWA
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Una kaming nagkakilala ng aking asawang si Liberty sa isang pulong ng Kamalaysayan (Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan) bandang 2005. Ginanap ito sa Merced Bakeshop sa Edsa malapit sa panulukan ng Quezon Avenue, sa Lungsod Quezon. Inimbitahan siyang dumalo roon ni Marlene Guzman na isa ring social worker tulad niya, at kasapi rin ng Kamalaysayan.

Naroon din ang pasimuno ng Kamalaysayan, ang namayapa nang gurong si Ed Aurelio C. Reyes, na tinatawag naming Sir Ding. Doon ay muli naming pinag-usapan ang Kartilya ng Katipunan. At idinaos muli ang isang seremonyas o ritwal ng Kartilya ng Katipunan.

Isa ang Kartilya ng Katipunan sa taimtim kong sinusunod na disiplina sa buhay. Tulad din ng taimtim na pagsasabuhay nito ng mga kasapi ng Kamalaysayan, at ng mga Katipunero noon. Ito ang sinulat ni Emilio Jacinto at ipinalaganap ng Katipunan sa kanilang kasapian. Matutunghayan dito ang panuntunan ng kabutihang asal na dapat taglayin ng bawat Katipunero. Bilang manunulat at kasapi ng Kamalaysayan (Kampanya para sa Kamalayan sa Kasaysayan, na sa kalaunan ay naging Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan), ang pagsasabuhay ng Kartilya ay isa sa mga pagbabagong aking nakamit, dahil ang panuntunang naririto'y magpapalaya sa iyong magulong buhay at isipan. Ramdam ko iyon. Kaya pag nagkikita kami ng kapwa ko manunulat na si Sir Ding Reyes, na siyang pasimuno ng Kamalaysayan, ang aming batian ay "Mabuhay ka at ang ating panata!"

Ang "kamalayan sa kasaysayan" ay nangangahulugan ng masigasig na interes at pag-aaral sa mga pangunahing diwa at pinakamakabuluhang mga pangyayari sa buhay ng ating bansa, at patuloy na pagsisikap na ilapat ang mga aralin at balangkas ng kasaysayan upang ipakilala ang mga tungkulin ng pagbubuo ng tamang opinyon at paggawa ng wastong desisyon. Ang ganitong pang-unawa ng kasaysayan ay makatutulong na mapukaw ang mga tao nang epektibo sa mga suliranin sa kasalukuyan at magbalangkas ng maliwanag na kinabukasan para sa ngayon at sa mga darating na henerasyon. Sinisipat dito ang pananaw na 3D sa kasaysayan - ang Detalye, Daloy at Diwa. At ang kamalayan sa Kartilya ng Katipunan ang isa sa mahalagang sangkap upang mabuo ang isang lipunang ang lahat ay naggagalangan at walang pagsasamantala ng tao sa tao.

Hindi lang para sa mga Pilipino ang Kartilya ng Katipunan, kundi ito'y lapat sa kaninuman, anuman ang kanyang lahi, tribu, o nasyunalidad. Pagkat ang Kartilya ay mga alituntunin ng kagandahang asal na dapat isapuso ng sinuman.

Mahalaga ang pagsasabuhay ng Kartilya ng Katipunan, lalo na sa buhay may-asawa. Lalo na ang ikaapat, " Maitim man o maputi ang kulay ng balat, lahat ng tao’y magkakapantay; mangyayaring ang isa’y higtan sa dunong, sa yaman, sa ganda, ngunit di mahihigtan sa pagkatao." Isinulat din ni Jacinto sa kanyang mahabang sanaysay na "Iisa ang pagkatao ng lahat." Napakaganda ng mga aral na ito ng Katipunan, pagkat itinuturing ang lahat ng tao, mayaman man o dukha, na magkakapantay ang pagkatao. Kaya't dapat nating igalang ang bawat isa, anuman ang kanyang katayuan sa buhay.

Balak nga namin ni Liberty na magpakasal din sa ritwal ng Katipunan, kung saan ang panunumpa sa Kartilya ng Katipunan, ay isang mahalagang bahagi. At nais namin itong gawin anumang araw na ang mga kasapi ng Kamalaysayan ay pupwede, o kaya naman ay sa mismong araw nang isilang ang Katipunan at ang Kamalaysayan, Hulyo 7.

Ang pagsasabuhay ng Katilya ng Katipunan bilang mag-asawa ay lalong magpapatibay ng samahan at pag-iibigan. Animo'y dalawang Katipunero ang magsing-irog na nagpakasal at sa pagbubuo ng pamilya'y nasa diwa at puso ang mga aral ng Kartilya, na siyang humubog sa mga Katipunero. Pinatitibay lalo nito ang pagsasamahan ng mag-asawa, tulad na lamang ng isinaad sa Kartilya na "Ang babae ay huwag mong tingnang isang bagay na libangan lamang kundi isang katuwang at karamay sa mga kahirapan nitong kabuhayan," pati na ang golden rule na "Ang di mo ibig gawin sa asawa mo, anak, at kapatid ay huwag mong gagawin sa asawa, anak, at kapatid ng iba."

Isinaad din sa ikasampu, "Sa daang matinik ng kabuhayan, lalaki ay siyang patnugot ng asawa’t mga anak; kung ang umaakay ay tungo sa sama, ang patutunguhan ng inaakay ay kasamaan din." Kaya dapat akayin ng lalaki bilang ama ng tahanan ang buong pamilya sa kabutihan at kagandahang asal, nakikipagkapwatao at nagpapakatao, lalo na sa buong pamilya at sa pamayanan nilang kinabibilangan.

Kung susuiin, ang Kartilya ng Katipunan ay hindi tungkol sa pakikipaglaban o paghihimagsik. Kundi ito'y salalayan ng kagandahang ugali, at ng pagpapakatao at pakikipagkapwa-tao. Kung nais mo noon na sumapi sa Katipunan, ang mga aral na ito na nagpapatibay ng kabutihan sa pagkatao, ay dapat mong taglayin, kundi man, dapat mong isabuhay hanggang sa iyong kamatayan.

Ang Kartilya ng Katipunan ay nakapaloob sa polyetong "Sa May Nasang Makisanib sa Katipunang Ito" na inilabas noon ng Katipunan bilang gabay sa pangangalap ng mga katipunerong lalaban para sa kalayaan ng bayan. Halina't ating namnamin at tunghayan ang mga nilalaman ng Kartilya ni Katipunan, na isinulat ng dakilang Emilio Jacinto.

KARTILYA NG KATIPUNAN

1. Ang kabuhayang hindi ginugugol sa isang malaki at banal na kadahilanan ay kahoy na walang lilim kundi man damong makamandag.

2. Ang gawang magaling na nagbubuhat sa pagpipita sa sarili at hindi sa talagang nasang gumawa ng kagalingan ay di kabaitan.

3. Ang tunay na kabanalan ay ang pagkakawanggawa, ang pag-ibig sa kapwa, at ang isukat ang bawat kilos, gawa’t pangungusap sa talagang Katwiran.

4. Maitim man o maputi ang kulay ng balat, lahat ng tao’y magkakapantay; mangyayaring ang isa’y higtan sa dunong, sa yaman, sa ganda, ngunit di mahihigtan sa pagkatao.

5. Ang may mataas na kalooban, inuuna ang puri kaysa pagpipita sa sarili; ang may hamak na kalooban, inuuna ang pagpipita sa sarili kaysa puri.

6. Sa taong may hiya, salita’y panunumpa.

7. Huwag mong sayangin ang panahon: ang yamang mawala’y mangyayaring magbalik, ngunit ang panahong nagdaan na’y di na muling magdadaan.

8. Ipagtanggol mo ang inaapi at kabakahin ang umaapi.

9. Ang taong matalino’y ang may pag-iingat sa bawat sasabihin; at matutong ipaglihim ang dapat ipaglihim.

10. Sa daang matinik ng kabuhayan, lalaki ay siyang patnugot ng asawa’t mga anak; kung ang umaakay ay tungo sa sama, ang patutunguhan ng inaakay ay kasamaan din.

11. Ang babae ay huwag mong tingnang isang bagay na libangan lamang kundi isang katuwang at karamay sa mga kahirapan nitong kabuhayan; gamitin mo nang buong pagpipitagan ang kanyang kahinaan at alalahanin ang inang pinagbuhata’t nag-iwi sa iyong kasanggulan.

12. Ang di mo ibig gawin sa asawa mo, anak, at kapatid ay huwag mong gagawin sa asawa, anak, at kapatid ng iba.

13. Ang kamahalan ng tao’y wala sa pagkahari, wala sa tangos ng ilong at puti ng mukha, wala sa pagkaparing KAHALILI NG DIYOS, wala sa mataas na kalagayan sa balat ng lupa. Wagas at tunay na mahal na tao kahit laking-gubat at walang nababatid kundi ang sariling wika; yaong may magandang asal, may isang pangungusap, may dangal at puri; yaong di napaaapi’t di nakikiapi; yaong marunong magdamdam at marunong lumingap sa bayang tinubuan.

14. Paglaganap ng mga aral na ito ay maningning na sumikat ang araw ng mahal na Kalayaan dito sa kaabang-abang Sangkatauhan at sabugan ng matamis niyang liwanag ang nangagkaisang magkalahi’t magkakapatid ng ligayang walang katapusan, ang mga ginugol na buhay, pagod, at mga tinis na kahirapa’y labis nang natumbasan.

Bersyong Kamalaysayan

Tunghayan din natin ang bersyong Kamalaysayan ng Kartilya ng Katipunan. Inayos ito ng Kamalaysayan noong Hulyo 1992 para sa Katipunan, Sandaan! (o sentenaryo ng Katipunan, na isinilang noong Hulyo 7, 1892). Ito'y isinalin sa Ingles ng yumaong Paula Carolina Santos-Malay.

1. “Ang buhay na hindi ginugugol sa isang malaki at banal na kadahilanan ay kahoy na walang lilim, kundi (man) damong makamandag." (A life that is not dedicated to a noble cause is like a tree without a shade or a poisonous weed.)

2. "Ang gawang magaling na nagbubuhat sa paghahambog o pagpipita sa sarili (paghahangad na makasarili), at hindi talagang nasang gumawa ng kagalingan, ay di kabaitan." (A deed lacks nobility if it is motivated by self-interest and not be a sincere desire to help.)

3. "Ang tunay na kabanalan ay ang pagkakawanggawa, ang pag-ibig sa kapwa at ang isukat ang bawat kilos, gawa't pangungusap sa talagang katuwiran." (True piety consists of being charitable, loving one's fellowmen, and being judicious in behavior, speech and deed.)

4. "Maitim man o maputi ang kulay ng balat, lahat ng tao'y magkakapantay; mang­yayaring ang isa'y hihigitan sa dunong, sa yaman, sa ganda; ngunit di mahihigitan sa pagkatao." (All [persons] are equal, regardless of the color of their skin. While one could have more schooling, wealth or beauty than another, all that does not make one more human than anybody else.)

5. "Ang may mataas na kalooban, inuuna ang (dangal o) puri kaysa pagpipita sa sarili; ang may hamak na kalooban, inuuna ang pagpipita sa sarili sa puri." (A person with a noble character values honor above self-interest, while a person with a base character values self-interest above honor.)

6. "Sa taong may hiya, salita'y panunumpa." (To a [person] of honor, his/her word is a pledge.)

7. "Huwag mong sayangin ang panahon; ang ya­mang nawala'y mangyayaring magbalik; ngunit panahong nagdaan na'y di na muli pang magdadaan." (Don't waste time; lost wealth can be retrireved, but time lost is lost forever.)

8. "Ipagtanggol mo ang inaapi; kabakahin (laba­nan) ang umaapi." (Defend the oppressed and fight the oppressor)

9. "Ang taong matalino'y ang may pag-iingat sa bawat sasabihin; matutong ipaglihim ang dapat ipaglihim." (The wise man is careful in all he has to say and is discreet about things that need to be kept secret.)

10. "Sa daang matinik ng buhay, lalaki ang siyang patnugot ng asawa at mga anak; kung ang umaakay ay tungo sa sama, ang pagtutunguhan ng inaakay ay kasamaan din." (Ang simula nito'y obserbasyon sa ugnayan ng babae at lalaki sa panahon ng Katipunan; para sa kasalukuyan, ang katumbas nito ay ang sumusunod: "Sa daang matinik ng buhay, ang mga magulang ang patnugot ng mag-anak; kung ang umaakay ay tungo sa samâ, ang pagtutunguhan ng inaakay ay kasamaan din.") (In the thorny path of life, the man leads the way and his wife and children follow. If the leader goes the way of perdition, so do the followers.)

11. "Ang babae ay huwag mong tingnang isang bagay na libangan lamang, kundi isang katuwang at karamay (ng lalaki) sa mga kahirapan nitong buhay; gamitin mo nang buong pagpipitagan ang kanyang (pisikal na) kahinaan, at alalahanin ang inang pinagbuhatan at nag-iwi sa iyong kasang­gulan.” (Never regard a woman as an object for you to trifle with; rather you should consider her as a partner and helpmate. Give proper considerations to a woman's frailty and never forget that your own mother, who brought you forth and nurtured you from infancy, is herself such a person.)

12. "Ang di mo ibig gawin (ng iba) sa asawa mo, anak at kapatid, ay huwag mong gagawin sa asawa, anak at kapatid ng iba." (Don't do to the wife, children and brothers and sisters of others what you do not want done to your wife, children and brothers and sisters.)

13. "Ang kamahalan ng tao'y wala sa pagkahari, wala sa tangos ng ilong at puti ng mukha, wala sa pagkaparing kahalili ng Diyos, wala sa mataas na kalagayan sa balat ng lupa: wagas at tunay na mahal na tao, kahit laking-gubat at walang nababatid kundi ang sariling wika, yaong may magandang asal, may isang pangungusap, may dangal at puri, yaong di nagpapaapi't di nakikiapi; yaong marunong mag­dam­dam at marunong lumingap sa bayang tinubuan." (A (person's) worth is not measured by his/her station in life, neither by the height of his nose nor the fairness of skin, and certainly not by whether he is a priest claiming to be God's deputy. Even if he is a tribesman/tribeswoman from the hills and speaks only his/her own tongue, a (person) is honorable if he/she possesses a good character, is true to his/her word, has fine perceptions and is loyal to his/her native land.)

14. "Paglaganap ng mga aral na ito, at maning­ning na sisikat ang araw ng mahal na kalayaan dito sa kaaba-abang Sangkapuluan at sabugan ng matamis niyang liwanag ang nangagkaisang magkakalahi't magkakapatid, ng ligayang walang katapusan, ang mga ginugol na buhay, pagod, at mga tiniis na kahirapa'y labis nang matutumbasan." (When these teachings shall have been propagated and the glorious sun of freedom begins to shine on these poor islands to enlighten a united race and people, then all the loves lost, all the struggle and sacrifices shall not have been in vain.)

Sa lahat ng kasapi ng Kamalaysayan, at sa mga sasapi pa rito, at sa mga naniniwala sa isinasabuhay ang Kartilya ng Katipunan, ito ang ating batian: "Mabuhay ka at ang ating panata!" Sabay ang pagkamay at pagdadaop-pulso sa bawat isa.

Sa Landas ng Pagtatalingpuso

Pambungad
SA LANDAS NG PAGTATALINGPUSO
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Kami ni Liberty ay nagkabalikan bilang magsing-irog noong Pasko ng 2017 mula sa sampung taon ng pagkakahiwalay. At kami'y ikinasal sa libreng civil mass wedding na pinangunahan ng alkalde ng Tanay, Rizal, noong Araw ng mga Puso 2018. Pang-anim kami sa limampu't siyam na pares na nagtalingpuso sa mahalagang okasyong iyon.

Mataimtim at tigib ng kasiyahan ang aming nadarama sa aming pagtatalingpuso o pag-iisang dibdib. Tunay na pagsasama ng dalawang pusong iniibig ang bawat isa. Sa mga bumati sa aming pag-iisang dibdib, maraming ibinansag ang mga kaibigan sa aming dalawa.

Kami raw ang couple na nabuo sa Kamalaysayan (Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan). Ang namayapa naming kaibigang si Sir Ed Aurelio "Ding" Reyes ang siyang pasimuno o founder nito. Sa isang pulong ng Kamalaysayan kami unang nagkakilala ng aking asawang si Liberty noong 2005, kaya ang grupong ito'y napakahalaga sa amin. At ngayon, kami ni Liberty ay nahalal sa pamunuan nito lamang Disyembre 2017, matapos ang ilang serye ng pagpupulong matapos naming ipagdiwang ang ika-25 anibersaryo (silver anniversary) ng Kamalaysayan noong Hulyo 7, 2017.

Kami raw ang couple na nabuo sa Climate Reality Project. Isa itong pandaigdigang pormasyon na inorganisa ng dating bise-presidente ng Amerika na si Al Gore. Nang inilunsad dito sa bansa ang tatlong araw na Climate Reality Leadership Training noong Marso 14-16, 2016 sa Hotel Sofitel, kami ni Liberty ay dumalo rito, at dito kami muling nagkita at nagkasama matapos ang ilang taon ng pagkakahiwalay.

Kami raw ang couple sa CEN (Citizen's Environment Network). Ang CEN ay isang koalisyon ng mga Pilipino sa mga sibiko, siyentipiko, pang-edukasyon, pananaliksik, kultural na organisasyon at komunidad, na nagtataguyod ng aktibong pangangalaga at maingat, napapanatiling paggamit at pamamahala ng ating kapaligiran at likas na yaman. Itinataguyod ng CEN ang isang Green Agenda para sa mamamayan. Dinaluhan namin ni Liberty ang paglulunsad ng CEN sa Conspiracy Bar and Garden Cafe noong Hunyo 24, 2016. Dito muling nagkita sina Liberty at Fr. Robert Reyes. Siya pala ang pari na nagbigay ng first communion kina Liberty noong siya ay Grade 3.

Kami raw ang couple na nabuo sa Kamayan Para sa Kalikasan Forum, na isang buwanang talakayan hinggil sa usaping kalikasan. Ito ngayon ay pinamumunuan ng Green Convergence. At nang kami ay dumalo  sa ika-336 na sesyon nito noong Marso 16, 2018 sa Kamayan Restaurant sa Edsa, malapit sa Ortigas, doon ay masaya kaming binati ng mga naroon at pinatayo sa harapan. Kasabay iyon ng ika-28 anibersaryo ng forum na nagsimula noong Marso 1990. Ang talakayang ito'y iniisponsor ng Triple V na nangangasiwa sa mga Kamayan Restaurant.

Taon 2006 ay niyaya ko siyang magsulat sa magasing Tambuli ng DakiLahi na editor ay si Sir Ding Reyes at ako ang associate editor. Taon 2007 ay isa si Liberty sa inalayan ko ng dedikasyon sa libro kong "Macario Sakay: Bayani", na inilunsad sa UP Manila, kasabay ng sentenaryo ng kamatayan ni Sakay noong Setyembre 13, 2007. Agosto 2008 nang inihatid ko si Liberty sa airport sa Clark, sa Pampanga. Patungo siyang Malaysia noon, at sinundo ko rin siya sa airport sa Clark matapos ang pitong araw. Ang napanalunan kong P2,500 sa Sudoku contest sa Manila International Book Fair ang ginamit kong panggastos sa pagsundo sa kanya.

Sa mga panahong iyon ay madalas na kaming nagkikita sa Kamayan para sa Kalikasan Forum, tuwing ikatlong Biyernes ng buwan. Nagsimula ako sa Kamayan para sa Kalikasan noong 1995 at siya naman ay noong 2004. Masigasig akong dumadalaw sa kanilang tahanan bilang kaibigan at manliligaw. Sinagot niya ako noong Enero 23, 2008 sa isang kainan sa Cubao. Matapos ang apat na buwan, nag-resign siya sa trabaho at iniwan ang lahat ng kanyang gawain sa lungsod. Siya'y nagdesisyong manirahan at magsilbi sa kanyang rehiyon sa Cordillera. Wala nang pag-uusap at pagkikita. Hanggang sa nag-cool off kami at nagkahiwalay ng taon ding iyon.

Nang mamatay si Sir Ding Reyes noong Hunyo 30, 2015, ang mga kaibigan niya at ang mga kasapi ng samahang kanyang inorganisa ay palagian nang nag-uusap upang magkaroon ng tribute para kay Sir Ding, at ipagpatuloy ang kanyang mga nasimulan. Isa sa mga organisasyong ito ay ang Kamalaysayan at isinagawa ang strategic planning noong Agosto 28-30, 2015 sa Tagaytay, at dito kami muling nagkasama ni Liberty.

Oktubre 2017, abala siyang gumagawa ng thesis at kailangan niya ng katuwang sa pagsusulat. At ako ay maagap na dumating. Di namin namalayan, muli naming sinariwa ang nakaraan. Sa pagsasaliksik sa mga impormasyong idadagdag sa kanyang pag-aaral, muli naming nakita at nabasa ang libro kong "Aklat at Rosas" na una kong ibinigay sa kanya noong Pebrero 14, 2008. Ang aklat na iyon ay ginamit kong pamamaraan noon upang hingin ang kanyang pagkatamis-tamis na OO upang aking maging kabiyak. Subalit hindi pa siya handa. Matapos ang sampung taon, ang kanyang “I do” ay ibinigay sa aming civil wedding, at kami'y ganap nang iisa.

Sa ngayon, pinaghahandaan namin ang tribal wedding o kasal sa kultura na gaganapin sa ika-6 ng Hulyo 2018. Bale may tatlong bahagi ito. Ang "chasar" na pag-uusap ng mga matatanda o elders sa magkabilang panig at pagpapalitan ng regalo. Dito rin nagkakakilanlan ang dalawang pamilya at magbubuo ng maigting na relasyon. Ang ikalawa ay ang "akamid" kung saan ang pamilya ng babae at lalaki ay magdiriwang at mananalangin upang ang pagsasama ng magsing-irog ay maging masagana, maligaya, malusog, at mapayapa. Manok na pinikpikan ang handa rito. At ang ikatlo, ang "sachuy" na siyang magtatapos sa ritwal ng kasal na magaganap sa susunod na taon, kasama na ritong magdiriwang ang buong komunidad. Dito'y idaraos ang sunga o pag-aalay ng baboy kay Kabunyan at pagsasaluhan ito ng mga tao sa komunidad.

Ang kasalan sa simbahan, o church wedding, ay magaganap naman sa San Antonio de Padua Parish sa Nasugbu, Batangas, sa ika-7 ng Hulyo 2018, kasabay ng ika-126 anibersaryo ng pagkakatatag ng Katipunan o KKK (Kataas-taasang Kagalang-galangang Katipunan ng mga Anak ng Bayan) at ika-26 na anibersaryo ng Kamalaysayan (Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan). Sa Kamalaysayan ay kapwa kami opisyal, ako ang kalihim (secretary) at siya ang ingat-yaman (treasurer).

Marami akong nagawang tula ng pag-ibig na matutunghayan sa aklat na ito. Ang una ay ang tulang pinamagatan kong “Aklat at Rosas” na siyang pamagat ng una kong aklat na ibinigay kay Liberty noong Araw ng mga Puso 2008. Buhay pa hanggang ngayon ang aklat na ibinigay ko sa kanya, at patunay iyon ng aking pagsinta.

May mga katha ritong aking nasaliksik at isinama rito pagkat tumatalakay sa pag-ibig. Marami naman ang tula ng ibang makata sa wikang Ingles, at isinalin ko sa wikang Filipino. Sa aklat na ito'y mababasa rin ang ilan niyang tula na kanyang pinahintulutang malathala at mabasa ninyo. Ang mga tulang ito'y pinamagatan kong "Poems of Liberty".

Nawa’y ang matimyas naming pag-iibigan ay maging masagana at matagumpay. At nawa’y sa mabubuo naming pamilya, kami’y manatiling malusog at mapayapa, habang ginagampanan namin ang aming tungkulin sa aming kapwa at isinasabuhay ang pagpapakatao at pakikipagkapwa-tao.

Munting pasasalamat man ang alay sa inyo, sa pamamagitan man ng aklat na ito, tayo’y nagkadaupang palad. Maraming salamat at mabuhay kayo!

Saranggola para sa mga nangawala

Dumalo sa Kite-flying activity sa QC Circle bilang paggunita sa International Week of the Disappeared. Ito'y pinangunahan ng Asian Federation Against Involuntary Disappearances (AFAD), kasama ang mga kasapian nito, tulad ng Families of Victims of Involuntary Disappearance (FIND), Sombath Initiative ng Laos, Indonesian Association of the Families of Disappeared (IKOHI), Free Jonas Burgos Movement, atbp. Mayo 31, 2018.

Ano ang RONDEAU, RONDEL at RONSAY sa panitikan?

Ano ang RONDEAU, RONDEL at RONSAY sa panitikan?
- mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 1066

Turok ni Kamatayan

ang Dengvaxia'y pumaslang ng limampu't pitong tao
ayon sa ulat na inilathala sa diyaryo
ang limampu't apat dito'y bata, isang obrero,
isang pulis, isang doktor, aba'y kaytindi nito!

ayon sa pagsusuri, sumakit ang ulo't tiyan
nilagnat, nagsuka, namaga ang internal organ
na nangamatay matapos nilang mabakunahan
aba'y nasayang ang buhay lalo ng kabataan

Turok ni Kamatayan, turing ngayon sa Dengvaxia
tila isinumpa ang kontrobersyal na bakuna
na kamatayan pala'y dala sa mga pamilya
sino na ang mananagot sa pagkawala nila?

mapaparusahan ba'y yaong nagturok na duktor
o ang dambuhalang kumpanyang Sanofi Pasteur
panlaban sa dengue na ito'y sila ang promotor
ika ng matatanda, nangyaring ito'y "que horror!"

mayorya'y batang may kinabukasan at pangarap
na nabiktima't nadale ng mga mapagpanggap
kumpanya'y mayaman, mga biktima'y mahihirap
gobyerno ba'y malalagot, sa kanila'y lilingap?

laban sa dengue, dukha'y sa patalim nagsikapit
inakalang ang bata'y maging malusog sa pilit
hustisya sa lahat ng namatay ang aming hirit!
katarungan sa mga biktima'y dapat makamit!

- gregbituinjr.
- kinatha batay sa balita sa pahayagang Bulgar, Mayo 28, 2018, na may pamagat ding "Turok ni Kamatayan"

13 poems of Eman Lacaba I gathered from the Phil. Free Press

Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan ay ang labingtatlong tulang nalathala ng makatang Eman Lacaba. Marahil ay mas marami pa siyang nalathalang tula sa Philippines Free Press, subalit ang labingtatlong tulang naririto ang aking mga natagpuan.

Nawa'y makatulong ang mga natipong tulang naririto ni Eman Lacaba sa mga pananaliksik. Si Eman Lacaba ay nakilala ko sa aking mga nababasa bilang magaling na makata at rebolusyonaryo sa mapagpalayang kilusan, hanggang sa siya'y humawak ng armas bilang kawal ng sambayanan at napatay sa isang engkwentro noong 1976.

- gregbituinjr.

P.S. Narito ang talaan ng mga tula ni Eman Lacaba at petsang nalathala sa Philippines Free Press:

Birthday - November 5, 1966, p. 35

The Blue Boy - January 14, 1967, p.33

The Voices Of Women - September 16, 1967, p. 31

Night Drive - December 2, 1967, p. 31

5 poems - December 9, 1967, p. 181

- The Foreigners 

- Bar Misvah

- Parable

- Portrait Of The Artist As Filipino And A Young Man

- Priapus In His Office Recalls The Pateros Fiesta

Last Poem - October 19, 1968, p. 35

Autobiography - January 11, 1969, p. 13

Terza Rima For A Sculptress - January 11, 1969, p. 13

Watawat Ng Lahi Poems Written In Spanish Forms Used By Rizal - March 8, 1969, p. 27

Sir Cirilo Bautista's two poems published in 1966

Paalam, Sir Cirilo F. Bautista, our National Artist for Literature. Last night, in the ancestral house of my wife Liberty in Mountain Province, I took a photo of two poems by Cirilo Bautista dated August 6, 1966, published at the Philippines Free Press. That was 52 years ago. These poems were entitled "Lascaux" and "Interior of an Angel".

Thanks for my wife for letting me scan files of about a hundred copies of the Phil. Free Press compiled by his late father. I have also compiled 13 poems of rebel-poet idol Eman Lacaba, published also in the Phil. Free Press.

Today, I learned about the poet's demise from other poets and writers. Condolence to his family and to the literary community.

- gregbituinjr.

Daloy ng buhay sa bawat panahon

Panahon ni Cory, tatlong taon akong naging regular na manggagawa
Panahon ni Ramos, ako'y isang estudyante at editor ng pahayagang pangkampus
Panahon ni Erap, simula ng pagiging makata (nakasama sa LIRA)
Panahon ni Gloria, kasama sa pakikibaka ng mga maralita (KPML at ZOTO)
Panahon ni Noynoy, ako'y kumilos bilang environmentalist (Climate walk, PMCJ, People's Pilgimage)
Panahon ni Digong, kumilos sa mga human rights organizations (iDefend, XDI, Hustisya Natin), pakikibaka ng manggagawa laban sa kontraktwalisasyon (BMP), at buhay-may-asawa (with LT)

Ika-123 anibersaryo ng Sigaw ng Katipunan sa yungib Pamitinan

Pagdalo sa paggunita ng ika-123 anibersaryo ng Unang Sigaw ng Kalayaan sa yungib ng Pamitinan sa Wawa, Montalban, Rizal, at pagbasa ko ng Kartilya ng Katipunan sa harap ng mga dumalo. Noong Abril 12, 1895 ay isinagawa nina Bonifacio at ng mga Katipuneros ang unang sigaw ng kalayaan sa yungib ng Pamitinan, sa Wawa, Montalban. Matapos ang programa at pananghalian ay nagpulong ang ilang natira, at inorganisa ang bagong grupong tinawag na Katipunang Pangkasaysayan ng Montalban, Rodriguez, Rizal.

Ang nasabing aktibidad ay pinangunahan ng Pamahalaang Bayan ng Rodriguez, Rizal, sa pakikipagtulungan sa Kamalaysayan (Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan) at Samahang Pangkasaysayan ng Bulakan, Inc.

Paglulunsad ng aklat na "Fidel Castro and the Cuban Revolution"

Bakit isang milyong aklat na "Puhunan at Paggawa"?

BAKIT ISANG MILYONG AKLAT NA "PUHUNAN AT PAGGAWA"?

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Pambungad

Noong ikalawang araw ng Ikawalong Pambansang Kongreso ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP) na isinagawa sa Lungsod ng Baguio nitong Enero 2018 ay nagpasa ako ng tatlong resolusyon. Ang una ay paglalathala ng aklat ng BMP na ilulunsad sa ika-25 anibersaryo nito sa Setyembre 2018. Ang ikalawa ay ang pagdaraos ng BMP ng Marxist Conference para sa ika-200 kaarawan ni Karl Marx sa Mayo 5, 2018. At ang ikatlo rito ay pinamagatan kong "Isang Milyong Aklat ng Puhunan at Paggawa ni Ka Popoy Lagman para sa Isang Milyong Manggagawa."

Pokusan natin ang ikatlong resolusyon. Isang milyong aklat? Aba, aba, aba. Kaya bang ilathala ang ganyang karaming aklat sa isang taon, o sa loob ng tatlong taon bago muling mag-Kongreso ang BMP? Kamangha-mangha ang laki ng bilang! Kaya ba nating ilathala iyan? Gaano kalaking pondo ang magagastos diyan?

Subalit iyon ay isang resolusyong sinang-ayunan ng mayorya ng delegado. Isang resolusyong akala natin ay hindi kakayanin.

Narito ang kabuuan ng nasabing resolusyon:

RESOLUSYON BLG. ____

ISANG MILYONG AKLAT NG "PUHUNAN AT PAGGAWA"

NI KA POPOY LAGMAN PARA SA ISANG MILYONG MANGGAGAWA

Sapagkat isa sa mga batayang pag-aaral ng BMP ang "Puhunan at Paggawa" na ngayon ay naisaaklat na, dapat na magkaroon ng kopya ng aklat na ito ang bawat manggagawa;

Sapagkat ang labor force sa ngayon ay umaabot na sa 43.739 million ayon sa isang ahensya ng pamahalaan;

Sapagkat tungkulin ng BMP ang pagmumulat ng mga manggagawa;

Kung gayon, inilulunsad ng BMP ang proyektong 'Isang Milyong Aklat ng "Puhunan at Paggawa" ni Ka Popoy Lagman para sa isang milyong manggagawa;

Sinang-ayunan ng mga delegado ng Ikawalong Pambansang Kongreso ng BMP ngayong Enero 27-28, 2018 sa Skyrise Hotel, Lungsod ng Baguio.

Pagtalakay

Napakahalaga bilang pangunahing aklat ng mga manggagawa ang Puhunan at Paggawa na sinulat ni Filemon 'Ka Popoy' Lagman, isang lider-manggagawa at naging pangulo ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Ang aklat ay tigib ng mga aral at pagsusuri hinggil sa relasyon ng sahod at tubo, ng manggagawa’t kapitalista. Isa ito sa mga natatanging armas ng uring manggagawa upang maunawaan niya ang kanyang kalagayan sa ilalim ng mapagsamantalang sistemang umiiral. Ipinauunawa ng aklat sa mga manggagawa ang kanilang kalagayan sa lipunang ito at tuluyan silang magkaisa at magpalakas upang itayo ang kanilang sariling pamahalaan.

Ang target na isang milyong aklat na Puhunan at Paggawa para sa isang milyong manggagawa ay maliit kung ikukumpara sa labor force at populasyon ng Pilipinas. Subalit kinakailangang targetin upang mas maraming manggagawa ang makaunawa at magkaisa.

Ayon sa October 2017 Labor Force Survey, ang labor force sa Pilipinas ay nasa 43.739 Milyon. Mula ang datos sa inilabas ng Philippine Statistics Authority (PSA) noong Enero 15, 2018. Ayon din sa PSA sa inilabas nito noong Agosto 1, 2015, ang populasyon ng bansa ay umaabot na sa 100,981,437 batay sa 2015 Census of Population (POPCEN 2015).

Kaya 43,739,000 manggagawang sahuran kumpara sa 100,981,437 populasyon, nasa 43 porsyento ng populasyon ang mga manggagawang sahuran.

Kung mahigit 43 milyon ang manggagawang sahuran sa bansa, ano ba naman ang isang milyong aklat na Puhunan at Paggawa para sa isang milyong manggagawa. May mahigit 42 milyong manggagawa pa na hindi magkakaroon ng aklat. Kung ikukumpara sa labor force na mahigit 43 milyon, napakaliit ng target nating isang milyong aklat na Puhunan at Paggawa para sa isang milyong manggagawa. Subalit malaki na ring target, lalo na't limampung libong manggagawa ay di pa nga natin maipalabas na sama-samang kumilos tuwing Mayo Uno.

Karanasan sa Paglalathala

Mula nang maging tagapamahala ako ng Aklatang Obrero Publishing Collective noong 2006, marahil ay nasa limangdaang aklat na Puhunan at Paggawa na ang naipalathala. Karaniwan, depende sa badyet. Kung bawat taon ay nakagawa ako ng 40 aklat na Puhunan at Paggawa, sa loob ng 12 taon, nasa 480 aklat na ang aking napalathala. Paano pa kaya kung 100 aklat bawat taon, yun nga lang, dahil pultaym na tibak, hanggang 40 aklat lang kada taon ang nagagawa kong aklat na Puhunan at Paggawa.

Ako pa lang ito, ha. Paano na kung magtutulong-tulong ang mga manggagawa upang maparami ito at maipamahagi sa maraming manggagawa? Aba'y mas mapapabilis ang pagpaparami ng aklat at pamamahagi nito sa maraming manggagawa.

Mahalagang magkaroon nito at mabasa ito ng bawat manggagawa sa pabrika. Maraming best selling books, dahil na rin sa promosyon ng mga tagapaglathala. Halimbawa, nakapaglathala na ng 500 milyong kopya ng mga aklat na Harry Potter ni J. K. Rowling, ayon sa Bloomsbury, ang tagapaglathala ng mga libro sa Britanya. Ang Noli Me Tangere ni Rizal at Florante at Laura ni Balagtas ay taun-taon ibinebenta sa mga mag-aaral sa hayskul. Kaya ang hamon sa atin ay paano natin itataguyod ang mahalagang aklat na ito ng manggagawa? Paano ang promosyon nito?

Magtulong-tulong tayong ipalaganap ang Puhunan at Paggawa bilang pangunahing aralin ng mga manggagawa sa kanilang pang-araw-araw ng buhay.

Ang Ating Dapat Gawin

Ganito ang ating gagawin. Ang bawat aklat ay dapat mapasakamay ng bawat manggagawa, at hindi isang aklat bawat unyon. Kundi isang aklat bawat manggagawa. Isang aklat na maiuuwi niya sa bahay at babasahin niya sa panahong nasa bahay siya. At maaari ring basahin ng kanyang pamilya. At sa kalaunan ay ng mga kamag-anak, at ng buong komunidad.

Kung isang aklat bawat unyon, baka naka-displey lang ito sa book shelf ng unyon at inaagiw lang. Baka magkahiyaan lang ang mga manggagawa na manghiram, at kung makahiram man ay baka matagal ang pagbalik ng aklat upang mabasa rin ng iba.

Kaya magandang bawat manggagawa ay magkaroon ng aklat na ito. Ano ba naman sa manggagawa ang presyong isangdaang piso (P100) para sa isang librong Puhunan at Paggawa kung ito'y para sa kanilang kabutihan? Maaari rin siyang bumili ng dalawa o limang aklat at ipangregalo niya ito sa kanyang mga kumpare, kumare, kamag-anak, sa kaarawan nito, o sa kapaskuhan.

Maaari ninyong pondohan ang ilang kopya ng Puhunan at Paggawa at pag nabenta lahat ay magpagawa uli kayo. Paikutin lang natin ang pera habang dumarami ang mga aklat. Ang Aklatang Obrero Publishing Collective ay handang tumulong upang tuluy-tuloy na mailathala ang aklat na ito.

Bakasakaling mas mapabilis ang pag-unawa ng mga manggagawa sa kanilang batayang karapatan at kalagayan sa umiiral na lipunan. At bakasakaling mapabilis din ang kanilang sama-samang pagkilos tungo sa layuning itayo ang kanilang sariling lipunan, isang lipunang pinamumunuan ng mga manggagawa, isang lipunang tatapos sa kaayusang kapitalismo.

Isang milyong aklat na Puhunan at Paggawa ni Ka Popoy Lagman, pagtulungan nating ipamahagi sa isang milyong manggagawa. walang mawawala sa atin kung targetin natin ang isang milyong manggagawa. Kailangang makabasa nito at maunawaan ng bawat manggagawa ang nilalaman nito. Bakasakaling sa loob ng limang taon ay maorganisa na ang mga manggagawang ito tungo sa isang lipunang walang pagsasamantala.

Bakit ka nagbabasa ng tula?

Ang pagbabalik ng komiks na "Pobre's Park"

ANG PAGBABALIK NG KOMIKS NA "POBRE'S PARK"

ni gregbituinjr.

Noong bandang 2004 hanggang 2009 nang lumabas ang komiks na Pobre's Park sa pahina 7 ng pahayagang Obrero na inilathala ng BMP (Bukluran ng Manggagawang Pilipino). Layunin ng komiks na ito na pasayahin ang mga mambabasa sa mga satirikong pahayag ng mga karakter dito.

Ang Pobre's Park ay katunog ng Forbes Park. Subalit ang Pobre's Park ay parke  o liwasan ng mga pobre, ng mga mahihirap, kung saan sila'y naghuhuntahan hinggil sa mga problema nila sa buhay, lalo na sa pang-araw-araw. Iba ang Forbes Park sa Pobre's Park. Ang isa'y nangmamata, ang isa'y minamata. Ang mata man ay may muta o wala. Gayunman, maraming mga Pobre's Park sa lungsod, iba-iba nga lang ang katawagan.

Nang simulan ko ang komiks na ito noon, alam kong di ako maalam magdrowing. Ngunit kabisado ko ang mga hugis na laging pinapakita sa mga subject na geometry. Kaya sa pamamagitan ng mga hugis na bilog, hugis parisukat, hugis heksagon, hugis tatsulok, hugis biluhaba, na nilagyan ng tuldok na kunwari'y mata, at nilagyan ng tatsulok upang magmistulang bibig, ay nakagawa ako ng mga karakter para sa Pobre's Park. 

Ayoko naman kasing mang-abala pa ng mga ilustrador, dahil, unang-una, wala naman akong pambayad sa kanila. Kaya sariling diskarte na lang, at ito nga ang lumabas, mga bagong karakter sa komiks na sina Bilog, Parisukat, Tatsulok, Heksagon, Biluhaba.

Higit sampung taon na ang nakararaan nang nilikha ang Pobre's Park mula sa guni-guni na laging ginugunam-gunam kung ano bang mainam laban sa mga nakasusuklam na nangyayari sa lipunan, tulad ng pang-uuyam ng mga mayroon sa mga walang-wala. Subalit ngayon, nagbabalik ang Pobre's Park. Ninais ng inyong lingkod na muling buhayin ang komiks na ito. Kaya heto. Wala na sa pahayagang Obrero, kundi nasa internet na ang Pobre's Park. Umasenso. Umasenso nga ba? Gayong kayrami pa ring naghihirap sa kabila ng laksa-laksang kaunlarang tinatamasa na ng tao.

Nakarating na nga ang tao sa buwan subalit marami pa rin ang nabubuwang, dahil sa kahirapan. Ngunit ang kahirapan ay hindi pa rin nalulunasan.

Kaya ang pagbabalik ng Pobre's Park ay isang pagpapatuloy. Isang muling paglilingkod at pagmumulat sa mga dilat na, di lang sa gutom, kundi laban sa labis na kabundatan at kasakiman ng mga taong nangmamata sa mga maliliit. Habang tayo'y natatawa upang makaramdam kahit papaano ng ginhawa. Bakasakaling mapaalwan ang kalagayan ng kapwa natin dukha.

Halina't tangkilikin nating muli ang Pobre's Park, at bakasakaling sa tindi man ng problemang kinakaharap ng ating bayan ay may makita pa tayong pag-asa at makangiti pa tayo.

Please like our page at

https://www.facebook.com/ditosapobrespark/

Ang kahalagahan ng Jr sa aming pangalan

ANG KAHALAGAHAN NG JR SA AMING PANGALAN

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dalawang mahahalagang sertipiko buhat sa magkaibang aktibidad ang aking natanggap kung saan may kulang sa aking pangalan. Pakiramdam ko, hindi para sa akin ang mga sertipikong iyon kundi para sa aking ama, papa, o tatay. Dahil pangalan niya ang naroroon, at hindi pangalan ko. Gayong ako ang dumalo at hindi siya.

Wala kasing Jr sa dulo ng pangalan.

Tingnan ang apat na sertipikong inilakip ko rito. Ang dalawa ay walang Jr habang ang dalawa naman ay kumpleto ang pangalan, pagkat may Jr. Iyung walang Jr ay para sa aking ama, at hindi sa akin. Kung para sa akin iyon ay bakit walang Jr sa dulo, gayong may Jr naman nang isinulat ko sa attendance sheet ang aking pangalan, at ipinangrehistro ko sa email. Iyong isa ay may middle initial na iba sa aking ama, kaya tiyak hindi siya iyon, at hindi rin ako iyon, dahil walang Jr. Sino iyon?

Ipinagmamalaki kong Junior ako ng tatay ko. Gayunman, ang ibang taong nangangasiwa ng mga plake o sertipiko ay kinaliligtaan na lang ang Jr pagkat marahil ay naaasiwa silang makitang may karugtong pa ang aming pangalan, at nagkakasya na lang sa given name at given family name. Kaya nga, paano ko ngayon ipagmamalaki na kumuha ako ng ganito't ganuong seminar, kung hindi mapapagkamalang ama ko ang kumuha niyon?

Nuong una'y nakalimutan ding itipa ang Jr sa aking marriage contract. Buti na lamang at nahabol ko sa panahon ng wedding seminar pitong araw bago ang kasal. 

Tiyak na magkakaproblema tayo sa mga dokumento kung makakaligtaan ng mga gumagawa ng sertipiko ang buo nating pangalan, at sa kaso ko'y babalewalain lamang ang Jr sa pangalan. Halimbawa, kukuha ako ng dokumento sa isang ahensya ng gobyerno, halimbawa sa usapin ng palupa. Pag walang nakitang Jr, aakalain na ng kausap ko na hindi ako iyon kundi ang aking ama. Tatanungin ng mga mabubusisi, "Bakit walang Jr ito? Tatay mo yata ito. Papirmahan mo sa tatay mo." Gayong wala namang kinalaman ang tatay ko sa transaksyon ko.

Sa paggawa ko nga ng aking biodata, resume, o CV (curriculum vitae), inilalagay ko ang buo kong pangalan. Paano kaya kung nakapasa ako sa bar exam, tapos, nakalagay ay Gregorio Bituin lamang at walang Jr. Ang tanong ko, may iba pa bang Gregorio Bituin na nag-eksam o ako lamang? Paano kung igiit kong nakapasa ako, tapos may biglang dumating na Gregorio Bituin din, at siya ang nakapasa sa bar at hindi ako? Marami akong kilalang kapangalan ng tatay ko, kahit na kakaunti lamang sa tingin ko ang may apelyidong Bituin sa buong bansa. Kapangalan ng tatay ko ang kababata ko sa Sariaya, Quezon, ang tiyuhin kong engineer sa Tuy, Batangas, ang lolo kong pinsan ni Tatang, ang dalawang binata sa facebook, gayon din sa kamag-anak sa Pampanga at Mindoro, Davao at Zamboanga, at marahil ay may iba pa sa probinsya. Mayroon din sa facebook na kapangalan ko at may Jr sa dulo. May nag-upload nga ng tula ko sa Bicol dahil akala nila, ako ay alumni ng kanilang pamantasan.

Para bagang balewala sa iba at palamuti lamang ang Jr sa pangalan, at maaari na lamang tanggalin ng basta-basta. Wala sanang problema kung hindi nakakaapekto sa mga dokumento.

Iyan din ang dahilan nang isulat ko ang artikulong "Ang Makaluma Kong Pangalan" ilang taon na ang nakararaan, kung saan sinabi kong ayaw kong magkaroon ng "Gregorio III" para sa aking anak, kundi may unique siyang pangalan. Baka makalimutan din ang "III" at magkalituhan. Sa artikulong iyon, sinalaysay kong nawalan na ako ng isang magandang oportunidad nang tumawag ang isang kaibigang babae sa bahay, at sinagot ng aking nakababatang kapatid ng "Sinong Greg?" kaya ibinaba na ng aking kaibigan ang telepono sa pag-aakalang wrong number. Ang kapatid ko namang nakasagot, si Greg Vergel, ay nagtanong lang kung sino sa aming tatlong Greg ang kakausapin: ang tatay ko, ako, o siya. Kaya ilang araw makalipas ay nagkita kami ng aking kaibigang babae, ang akala niya ay na-wrong number siya. Kaya nagpaliwanag pa ako sa kanya.

Kaya ang Jr ay di dapat kalimutang ikabit sa aming mga pangalan, dahil iyon ang buo naming pangalan. Iyon kami. Iyon ang aming identidad. Huwag ding kalimutan yaong may "III", "IV", "V", atbp. Sa babae naman, mayroong may "Ma." sa unahang pangalan nila. Identidad namin ang nawawala pag tinanggal ang mga iyon sa aming pangalan.

Sa mga hindi nakalimot ilagay ng tama ang aming buong pangalan sa mga sertipiko, marami pong salamat. Mabuhay kayo!

Nawa'y hindi na maulit ang ganitong karanasan, at tiyakin ng mga gumagawa ng plake o sertipiko na kumpleto ang aming mga pangalang ilalagay doon, at hindi na makakaligtaan pang ilagay ang Jr.

Mga Danas at Gunita sa UP Shopping Center

MGA DANAS AT GUNITA SA UP SHOPPING CENTER

ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nakabibigla ang pagkasunog ng UP Shopping Center kasabay ng pagdiriwang ng Pandaigdigang Araw ng Kababaihan. May dalawang dekada ko ring binabalik-balikan ang xeroxan sa UP bago ito masunog noong Huwebes, Marso 8. Katunayan, doon ko pinagawa ang huling klase ng librong aking ibinenta sa rali ng kababaihan. 

Pinuntahan namin ng aking asawa, nitong Linggo lamang, Marso 11, ang lugar na iyon na naging tahanan ko nang matagal na panahon. At ikinwento ko sa kanya kung gaano kalaking tulong sa buhay ko bilang manunulat ang lugar na iyon, at bakit masakit sa akin ang nangyaring sunog. Kaya nagtungo kami roon at nakita naming tuklap ang mga bubong, wasak ang mga salamin, tanda ng matinding pagkasunog, at marahil ay sa dami na rin ng mga papel, karton, at iba pang mga panindang madaling kainin ng apoy. Nakalulungkot. Saan na pupunta at magtatrabaho ang mga kakilala at kaibigan kong nagtatrabaho roon?

Sa UP Shopping Center ako nagpapa-xerox at nagpapagawa ng mga polyeto, dahil na rin iyon ang maraming pagpipilian at pinakamalapit sa Brgy. UP Village, Teachers Village, at Central, kung saan naroon ang maraming mga non-government organizations (NGOs) at people's organizations (POs) na aking kinabibilangan.

Doon ko unang pinalathala ang mga kopya ng walong-pahinang pahayagang Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng grupong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) simula nang maging staff ako ng KPML noong 2001 hanggang 2008. Nakapaglathala ako ng Taliba ng Maralita ng halos dalawampung isyu. Bawat isyu ay umaabot ng 500 kopya, o isang ream. Tuwing ikatlong buwan ang labas ng nasabing pahayagan, ngunit minsan ay pumapalya sa isyu lalo na't may kakulangan sa pondo. At ang Floropoto sa UP Shopping Center ang madalas kong pagpagawaan noon.

Sa Blessings naman ako nagpapa-xerox noong staff pa ako ng grupong Sanlakas (1996-2001). At natatandaan kong magpapasko noon ay binigyan ako ng may-ari ng Blessings ng maliit na alarm clock, marahil ay pamasko sa kanilang suki. Maraming salamat. 

Noong 2006 ay kasama ako sa naglathala ng Tambuli ng Dakilang Lahi. Ang namayapang Sir Ding, o Ed Aurelio Reyes, ang siyang punong patnugot (editor-in-chief) at ako naman ang katulong na patnugot (associate editor) ng Tambuli, nakapitong labas ang buwanang munting magasin na ito. Kay Sir Ding ako natuto kung paano ba mag-bookbind, at karaniwang ginagawa namin ang pagbu-bookbind sa Taralets.

Kaya nang matuto ako ng bookbinding, kumpleto rekado na. Maalam ako sa pagemaker at photoshop. May mga naipon akong sulatin na ile-layout na lamang. May kaunting pondong maaaring magamit. Ayos. Maaari na akong maglathala ng aklat.

Kaya ang mga naipon kong sulatin ay aking inayos at maingat na pinili. Ni-layout ang mga nilalaman at pati na ang pabalat ng aklat. At inilathala ang una kong aklat, ang Maso 1, na katipunan ng panitikan ng uring manggagawa, Oktubre 2006. At ang munting aklat ng Materyalismo at Diyalektika, Nobyembre 2006. Noong panahong iyon ko na rin itinatag ang Aklatang Obrero Publishing Collective.

Dahil sa paggawa ng mga aklat, napadalas na ang pagpunta ko lagi sa UP Shopping Center upang magpalathala, at sa benta ng mga libro ko kinukuha ang karaniwang panggastos ko sa pang-araw-araw. Sa mga kinita ng libro ko kinukuha ang pambili ng ilang mga gamit sa pagbu-bookbind, bagong damit, pamasahe, at pangkain.

Naging tambayan ko ng mahabang panahon ang UP Shopping Center, sa Alva (Stall 5, 7, 32), sa Blessings, sa Floropoto, sa EJess (na pulos babae ang nagsi-xerox), sa Taralets, sa YZA, at nakakain ng ilang beses sa Rodix (na 1949 pa itinatag) at sa katabing Koop, at marami rin akong naging kaibigan doon.

Pag kailangan ng mabilisang pagpi-print o risograph ng ream-ream na polyeto, sa Stall 30 ako nagpupunta. Pag kailangan ko magpa-print ng cover ng libro, sa Alva ako nagpupunta.

Sa lugar na iyon ko inilathala ang aking mga aklat-pangkasaysayan, tulad ng Bonifacio, Jacinto, Macario Sakay, at Lean Alejandro; mga aklat ng tula tulad ng Patula ng UDHR (Universal Declaration of Human Rights), Taludtod at Makina, Alikabok at Agiw, Bakal at Kalawang, Langib at Balantukan, Bigas Hindi Bala, Isang Kabig Isang Tula, Paglalakbay sa Mae Sot, at katipunan ng mga sanaysay, tulad ng Asin sa Sugat, Himagsik ng Tupang Pula,  at ang una kong koleksyon ng maikling kwento: Ang Dalaga sa Bilibid Viejo at iba pang kwento. 

Nariyan din ang paglathala ng mga aklat-pangkalikasan, tulad ng Lakad Laban sa Laiban Dam, Sa Bawat Hakbang (hinggil sa Climate Walk), Ang Mundo sa Kalan, at marami pang iba. 

Inilathala ko rin doon ang ilang aklat-pampulitika, tulad ng Aralin sa Kahirapan (ARAK), Puhunan at Paggawa (PAKUM), Ka Popoy: Working Class Hero, Materyalismo at Diyalektika, Ugat ng Kaapihan ng Kababaihan, at iba pa. Pati na ang apat na isyu ng MASO: Katipunan ng Panitikan ng Uring Manggagawa, dalawang isyu ng Komyun: Katipunan ng Panitikan ng Maralita; at Tibak: Katipunan ng Panitikang Aktibista. 

Sa ngayon ay may plano kaming mag-asawa na gumawa pa at maglathala ng mga aklat, lalo na para sa mga estudyante, lalo na sa kanyang mga tinuturuan. Kaya nag-iisip-isip na rin akong magsulat ng mga kwento't tula para sa mga estudyante, at makagawa ng mga aklat-pambata.

Nitong Pebrero 28 ako huling nagpagawa roon ng aklat, ngunit ayon sa aking pinagpagawaan, simula Marso 1 ay P0.60 na bawat xerox ng short bond paper at hindi na P0.50. Kaya saanman ako pumuntang xeroxan ay P0.60 na ang dating P0.50. Pumantay na ang kanilang presyo sa CopyTrade na nasa mga mall. Gayunpaman, nagtaas man ng sampung sentimo ang bawat pahina, tiyak na doon pa rin ako magpapagawa.

Anupa't ang dalawang dekadang higit na pagpunta sa UP Shopping Center ay hitik sa karanasan. Dama ko ang sakit ng pagkasunog na iyon, pagkat nuong bata pa ako'y naglabas na rin kami ng mga kagamitan sa bahay ng masunugan ang aming mga kapitbahay. Na ang pagkakasunog ng UP Shopping Center ay nagdulot din ng hinagpis sa aking puso't isipan. Nawa'y maipagawa agad ang bagong gusali ng UP SHopping Center at makabalik ang mga trabahador nila, na tiyak na ilang araw, linggo o buwan ding mawawalan ng hanapbuhay.